<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X54n0876"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 876 三论略章</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 876 三论略章</title> <author>隋 吉藏撰</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">54</idno>.<idno type="no">876</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">三论略章</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00830"> <charName>CBETA CHARACTER CB00830</charName> <mapping cb:dec="983870" type="PUA">U+F033E</mapping> <mapping type="unicode">U+28DC2</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>阙</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[门@报]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02426"> <charName>CBETA CHARACTER CB02426</charName> <mapping cb:dec="985466" type="PUA">U+F097A</mapping> <mapping type="unicode">U+30A51</mapping><mapping type="normal_unicode">U+41A9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>冥</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/具]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15131"> <charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName> <mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15156"> <charName>CBETA CHARACTER CB15156</charName> <mapping cb:dec="998196" type="PUA">U+F3B34</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7891</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>碑</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[石*((白-日+田)/廾)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17060"> <charName>CBETA CHARACTER CB17060</charName> <mapping cb:dec="1000100" type="PUA">U+F42A4</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+4E29</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[└*├]</value></charProp></char> <char xml:id="CB18834"> <charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName> <mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>编⃝</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-04-22T08:08:11"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0834c" n="0834c"/> <lb ed="X" n="0834c01"/> <lb ed="X" n="0834c02"/> <lb ed="X" n="0834c03"/> <lb ed="X" n="0834c04"/> <lb ed="X" n="0834c05"/><cb:docNumber>No. 876</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0834c06"/><lb ed="R097" n="0574a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘三论略章一卷</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0834c07"/> <lb ed="X" n="0834c08"/><lb ed="R097" n="0574a02"/><byline cb:type="other">胡嘉祥法师导義之要</byline> <lb ed="X" n="0834c09"/><lb ed="R097" n="0574a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">目次</cb:mulu><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX54p0834c0901">二谛義</item><item xml:id="itemX54p0834c0904">二智義</item><item xml:id="itemX54p0834c0907">般若義</item> <lb ed="X" n="0834c10"/><lb ed="R097" n="0574a04"/><item xml:id="itemX54p0834c1001">真应義</item><item xml:id="itemX54p0834c1004">涅槃義</item><item xml:id="itemX54p0834c1007"><persName>佛</persName>性義</item> <lb ed="X" n="0834c11"/><lb ed="R097" n="0574a05"/><item xml:id="itemX54p0834c1101">二河義</item><item xml:id="itemX54p0834c1104"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0834002" n="0834002"/>二种次第義</item><item xml:id="itemX54p0834c1109">正像義</item> <lb ed="X" n="0834c12"/><lb ed="R097" n="0574a06"/><item xml:id="itemX54p0834c1201">金刚三昧義</item><item xml:id="itemX54p0834c1206">生法二空義</item><item xml:id="itemX54p0834c1211">涅槃義</item> <lb ed="X" n="0834c13"/><lb ed="R097" n="0574a07"/><item xml:id="itemX54p0834c1301">真应二身義</item><item xml:id="itemX54p0834c1306">常无常二鸟義</item><item xml:id="itemX54p0834c1312">半满義</item> <lb ed="X" n="0834c14"/><lb ed="R097" n="0574a08"/><item xml:id="itemX54p0834c1401"><persName>佛</persName>性義</item></list></cb:div> <lb ed="X" n="0834c15"/><lb ed="R097" n="0574a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二谛義</cb:mulu><head>第一明二谛義</head> <lb ed="X" n="0834c16"/><lb ed="R097" n="0574a10"/><p xml:id="pX54p0834c1601">摄山师云。二谛者。乃是表中道之妙教。穷文言之极 <lb ed="X" n="0834c17"/><lb ed="R097" n="0574a11"/>说也。道明有无。有无不乖其道理。虽绝要二。因二以 <lb ed="X" n="0834c18"/><lb ed="R097" n="0574a12"/>得理。是以开真俗门。说二谛法。以化众生。是故经云。 <lb ed="X" n="0834c19"/><lb ed="R097" n="0574a13"/>善男子。随顺众生。说于二谛。随凡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834003" n="0834003"/>说名俗谛。随圣说 <lb ed="X" n="0834c20"/><lb ed="R097" n="0574a14"/>空为<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834004" n="0834004"/>其谛。问理既非二说二。云何得理。答说二住二。 <lb ed="X" n="0834c21"/><lb ed="R097" n="0574a15"/>便不得理。如闻有住有。闻无住无。此则名失。不得理 <lb ed="X" n="0834c22"/><lb ed="R097" n="0574a16"/>也。若闻二不住二。因二悟不二。如闻有不住有。因有 <lb ed="X" n="0834c23"/><lb ed="R097" n="0574a17"/>悟不有。闻无不住无。因无悟不无。便为得理。问若闻 <lb ed="X" n="0834c24"/><lb ed="R097" n="0574a18"/>二住二。名之为失。闻二悟不二。称之为得。此之得失。 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0835a" n="0835a"/> <lb ed="X" n="0835a01"/><lb ed="R097" n="0574b01"/>为共为一教各各禀不同。答此教实无二。但行有得 <lb ed="X" n="0835a02"/><lb ed="R097" n="0574b02"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0835001" n="0835001"/>之失。故两名不同。是以经云。若服甘露。便得长年。若 <lb ed="X" n="0835a03"/><lb ed="R097" n="0574b03"/>不巧服。反成促寿。问有为俗谛。空为真谛。唯有一判。 <lb ed="X" n="0835a04"/><lb ed="R097" n="0574b04"/>更有馀释。答摄岭<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835002" n="0835002"/>山相承。略明三种二谛。一者单明 <lb ed="X" n="0835a05"/><lb ed="R097" n="0574b05"/>二谛。但空有为俗谛。有空为真谛。二者复明二谛。空 <lb ed="X" n="0835a06"/><lb ed="R097" n="0574b06"/>有有空。应称为俗谛。非空非有。乃名真谛。三者褈复 <lb ed="X" n="0835a07"/><lb ed="R097" n="0574b07"/>明二谛。空有为二。非空非有名为不二。二与不二。应 <lb ed="X" n="0835a08"/><lb ed="R097" n="0574b08"/>为俗谛。非二非不二。方是真谛。问但得有为俗谛。空 <lb ed="X" n="0835a09"/><lb ed="R097" n="0574b09"/>为真谛。亦得空为俗谛。有为真谛不。答在義亦通。但 <lb ed="X" n="0835a10"/><lb ed="R097" n="0574b10"/>用处为异。若是大品所明。有为俗谛。空为真谛。若涅 <lb ed="X" n="0835a11"/><lb ed="R097" n="0574b11"/>槃所明。空为俗谛。有为真谛。所以然者。大品多破有 <lb ed="X" n="0835a12"/><lb ed="R097" n="0574b12"/>病。故以有为世谛。歎毕竟空。日为真谛。若是涅槃。破 <lb ed="X" n="0835a13"/><lb ed="R097" n="0574b13"/>著空<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835003" n="0835003"/>空病故。以空为俗谛。歎涅槃妙有故。以有为真 <lb ed="X" n="0835a14"/><lb ed="R097" n="0574b14"/>谛。是以经云。空者二十五有。不空者谓大涅槃。问前 <lb ed="X" n="0835a15"/><lb ed="R097" n="0574b15"/>云为凡说有。为圣说空。亦得为圣说有。为凡说空不。 <lb ed="X" n="0835a16"/><lb ed="R097" n="0574b16"/>答亦得如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835004" n="0835004"/>故。释论解往生品云。圣人知有是假名。问 <lb ed="X" n="0835a17"/><lb ed="R097" n="0574b17"/>诸<persName>佛</persName>善巧。何故不直说非有非无。而令众生因于有 <lb ed="X" n="0835a18"/><lb ed="R097" n="0574b18"/>无。方悟非有非无。答要须因指方乃识月。不因指。无 <lb ed="X" n="0835a19"/><lb ed="R097" n="0575a01"/>由得月。要因有无。悟非有非无。若不因有无。不得悟 <lb ed="X" n="0835a20"/><lb ed="R097" n="0575a02"/>非有非无也。故有无之教。表非有非无之理。非有非 <lb ed="X" n="0835a21"/><lb ed="R097" n="0575a03"/>无之理。应有无之教。故花严云。一切有无法。了达非 <lb ed="X" n="0835a22"/><lb ed="R097" n="0575a04"/>有无。则其证也。玄通论云。真谛以本无受称。俗谛以 <lb ed="X" n="0835a23"/><lb ed="R097" n="0575a05"/>假有得名。假有表非有。名为有除其断。非谓是有也。 <lb ed="X" n="0835a24"/><lb ed="R097" n="0575a06"/>本无表非无。名为无除<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835005" n="0835005"/>圣常。非谓是无也。是为有不 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0835b" n="0835b"/> <lb ed="X" n="0835b01"/><lb ed="R097" n="0575a07"/>毕有。言无不毕无。二言未始一。所表未始殊。问为破 <lb ed="X" n="0835b02"/><lb ed="R097" n="0575a08"/>有无。明非有非无。为不破有无。明非有非无。答具有 <lb ed="X" n="0835b03"/><lb ed="R097" n="0575a09"/>二義。若执顚倒定性有无。即与破有而明非有。破无 <lb ed="X" n="0835b04"/><lb ed="R097" n="0575a10"/>明非无。若因缘假名義。即识因缘有非有。因缘无非 <lb ed="X" n="0835b05"/><lb ed="R097" n="0575a11"/>无。故不破也。问今释二谛。与他非是。此方外何异。答 <lb ed="X" n="0835b06"/><lb ed="R097" n="0575a12"/>今教解种种不同。略出二家。一者不空假名二谛。二 <lb ed="X" n="0835b07"/><lb ed="R097" n="0575a13"/>者空假名二谛。所言不空者。众缘生法。无有自性。故 <lb ed="X" n="0835b08"/><lb ed="R097" n="0575a14"/>为空。以无性空。偏目真谛。众缘假法。不可令空。故为 <lb ed="X" n="0835b09"/><lb ed="R097" n="0575a15"/>世谛。第二解云。明众缘生法。即是世谛。众缘擧体不 <lb ed="X" n="0835b10"/><lb ed="R097" n="0575a16"/>可得。目为真谛。故旧云。不空之義为鼠喽栗。後家为 <lb ed="X" n="0835b11"/><lb ed="R097" n="0575a17"/>安瓜義也。此之二说。意各不然。经云。色即是空。空即 <lb ed="X" n="0835b12"/><lb ed="R097" n="0575a18"/>是色。汝云何言假是不空。经又云。不壞假名而说实 <lb ed="X" n="0835b13"/><lb ed="R097" n="0575b01"/>相。汝云何言。色擧体空无故有色。问今时亦得有此 <lb ed="X" n="0835b14"/><lb ed="R097" n="0575b02"/>不。答随缘方便亦有此義。如一往为论。众缘假有。此 <lb ed="X" n="0835b15"/><lb ed="R097" n="0575b03"/>即为俗。无有自<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835006" n="0835006"/>往。此即为真。二往为言。虽无有自性。 <lb ed="X" n="0835b16"/><lb ed="R097" n="0575b04"/>而有众缘。犹是俗谛。体以众缘皆不可得。名为真谛。 <lb ed="X" n="0835b17"/><lb ed="R097" n="0575b05"/>渐捨为言故。宜有二意。是以有无喩若瓜浮。问何名 <lb ed="X" n="0835b18"/><lb ed="R097" n="0575b06"/>为俗谛第一義谛。答由来唯有一种。今无依得。義有 <lb ed="X" n="0835b19"/><lb ed="R097" n="0575b07"/>多途。略而为言。凡有三种。一依名释。二横论。三竖释。 <lb ed="X" n="0835b20"/><lb ed="R097" n="0575b08"/>依名释者。世别不同。第一義是莫二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835007" n="0835007"/>种云。问世俗与 <lb ed="X" n="0835b21"/><lb ed="R097" n="0575b09"/>第一真为同为异。答具有同异。言其异者。雲璎法师 <lb ed="X" n="0835b22"/><lb ed="R097" n="0575b10"/>云。世是纵论。俗是横论。经云。凡夫生生世世往来五 <lb ed="X" n="0835b23"/><lb ed="R097" n="0575b11"/>道。书云。三十年为一世。故是纵也。俗是横者。毘尼云。 <lb ed="X" n="0835b24"/><lb ed="R097" n="0575b12"/>国土风俗不同。故俗是横也。真与第一。言其异者。真 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0835c" n="0835c"/> <lb ed="X" n="0835c01"/><lb ed="R097" n="0575b13"/>是对伪。当体受称。第一形二称歎为目。所言同者。 <lb ed="X" n="0835c02"/><lb ed="R097" n="0575b14"/>虽有世之与俗。犹为有谛。第一与真。犹为空谛。此即 <lb ed="X" n="0835c03"/><lb ed="R097" n="0575b15"/>是依名释義也。所言横释義者。真以俗为義。俗以真 <lb ed="X" n="0835c04"/><lb ed="R097" n="0575b16"/>为義。空以色为義。色以空为義。是以经云。欲令众生 <lb ed="X" n="0835c05"/><lb ed="R097" n="0575b17"/>深识第一義谛故说世谛。欲令深识世谛故说第一 <lb ed="X" n="0835c06"/><lb ed="R097" n="0575b18"/>義谛。即是其证也。所言竖释義者。真以不真为義。俗 <lb ed="X" n="0835c07"/><lb ed="R097" n="0576a01"/>以不俗为義。经云。一切有无法。了达非有无。即其证 <lb ed="X" n="0835c08"/><lb ed="R097" n="0576a02"/>也。问谛是何義。答谛以审实为義。问真谛可是审实。 <lb ed="X" n="0835c09"/><lb ed="R097" n="0576a03"/>俗是浮虚。云何名实。答他释云。俗谛审实浮虚。今谓 <lb ed="X" n="0835c10"/><lb ed="R097" n="0576a04"/>此乃审实。何谓审<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835008" n="0835008"/>二。明二義故。论其实。一者于实。二 <lb ed="X" n="0835c11"/><lb ed="R097" n="0576a05"/>者教实。教实者。<persName>佛</persName>说有无二言。必能表道。必能应物。 <lb ed="X" n="0835c12"/><lb ed="R097" n="0576a06"/>故名为实也。于实者。有于凡是实。无于圣是实。故名 <lb ed="X" n="0835c13"/><lb ed="R097" n="0576a07"/>为实也。问今明二谛。与他此有何异。答他明二谛。是 <lb ed="X" n="0835c14"/><lb ed="R097" n="0576a08"/>二理二境。今明二谛。即是教门。是故论云。诸<persName>佛</persName>常依 <lb ed="X" n="0835c15"/><lb ed="R097" n="0576a09"/>二谛。为众生说法。大品经云。菩萨住二谛中。为众生 <lb ed="X" n="0835c16"/><lb ed="R097" n="0576a10"/>说法。众生虽蒙二谛教门发智。即二谛教转名为境。 <lb ed="X" n="0835c17"/><lb ed="R097" n="0576a11"/>问他云世谛有言说。第一義无言说。不可以世谛言 <lb ed="X" n="0835c18"/><lb ed="R097" n="0576a12"/>说目真谛。真谛实无言说。今说云何。答备有四句。俱 <lb ed="X" n="0835c19"/><lb ed="R097" n="0576a13"/>说俱不说。一说一不说。俱说者。世谛说生灭。生灭之 <lb ed="X" n="0835c20"/><lb ed="R097" n="0576a14"/>言即是世谛。第一義说不生灭。不生灭之教即第一 <lb ed="X" n="0835c21"/><lb ed="R097" n="0576a15"/>義。所言俱不说者。二谛虽说。实无所说。名俱不说。一 <lb ed="X" n="0835c22"/><lb ed="R097" n="0576a16"/>说一不说者。世谛虽说。说无所说。真谛虽不说。不说 <lb ed="X" n="0835c23"/><lb ed="R097" n="0576a17"/>能说。故一说一不说也。问云何是二谛体。答有二释 <lb ed="X" n="0835c24"/><lb ed="R097" n="0576a18"/>一云。二谛各体。即龙光所用。谓有无性异。岂得同体。 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0836a" n="0836a"/> <lb ed="X" n="0836a01"/><lb ed="R097" n="0576b01"/>第二解云。二谛一体。就一体中。更有两释。一云。二谛 <lb ed="X" n="0836a02"/><lb ed="R097" n="0576b02"/>同以有为体。以析有得空故。以有为体也。二云。二谛 <lb ed="X" n="0836a03"/><lb ed="R097" n="0576b03"/>同以真为体。空为诸法本故。今明二谛以中道为体。 <lb ed="X" n="0836a04"/><lb ed="R097" n="0576b04"/>以说于二谛为表不二。不二即是中道。问二谛云何 <lb ed="X" n="0836a05"/><lb ed="R097" n="0576b05"/>相即耶。答<persName>佛</persName>为凡圣两缘故说二谛。有为俗故有名 <lb ed="X" n="0836a06"/><lb ed="R097" n="0576b06"/>言。空名真谛。故言语路绝。众生便谓空有定异。为此 <lb ed="X" n="0836a07"/><lb ed="R097" n="0576b07"/>缘故云即空是有。即有为空也。问二谛摄法尽不。答 <lb ed="X" n="0836a08"/><lb ed="R097" n="0576b08"/>开善所明。摄法即尽。莊严所明。常住<persName>佛</persName>果及虚空。出 <lb ed="X" n="0836a09"/><lb ed="R097" n="0576b09"/>二谛外。故不尽也。今明经具二義。即应破。幷须臾之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836a10"/><lb ed="R097" n="0576b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二智義</cb:mulu><head>二智義</head> <lb ed="X" n="0836a11"/><lb ed="R097" n="0576b11"/><p xml:id="pX54p0836a1101">二智者。一是权智。二是实智。权是善巧之名。实是实 <lb ed="X" n="0836a12"/><lb ed="R097" n="0576b12"/>谛为因。斯乃般若妙用。利物<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836001" n="0836001"/>明術。其犹二鸟无相捨 <lb ed="X" n="0836a13"/><lb ed="R097" n="0576b13"/>離。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836002" n="0836002"/>俱凡夫滞有。<g ref="#CB00830">缺</g>彼鉴虚。小智沉空。罔知权用。是故 <lb ed="X" n="0836a14"/><lb ed="R097" n="0576b14"/>菩萨方便具二智也。<persName>如来</persName>以二智察缘。即知病识药。 <lb ed="X" n="0836a15"/><lb ed="R097" n="0576b15"/>说于二谛。即应病授药。以智谛故如得。而说谛故如 <lb ed="X" n="0836a16"/><lb ed="R097" n="0576b16"/>说。如说定得。得行我所说。如得而说。说我所得。故二 <lb ed="X" n="0836a17"/><lb ed="R097" n="0576b17"/>智即能说。二谛即是所说云云。前须识有得无得二 <lb ed="X" n="0836a18"/><lb ed="R097" n="0576b18"/>种二谛。然後方识发生二智。有得二谛。初章前节。不 <lb ed="X" n="0836a19"/><lb ed="R097" n="0577a01"/>能发生二智。无得二谛者。初章後节。故能发生二智 <lb ed="X" n="0836a20"/><lb ed="R097" n="0577a02"/>经云。欲令众生深识第一義故说世谛。欲令众生识 <lb ed="X" n="0836a21"/><lb ed="R097" n="0577a03"/>世谛故说第一。俗是真俗。俗表不俗。真是俗真。真表 <lb ed="X" n="0836a22"/><lb ed="R097" n="0577a04"/>不真。既悟真俗。表非真俗。即发二智。真俗之教。即转 <lb ed="X" n="0836a23"/><lb ed="R097" n="0577a05"/>名境。教生智能所。照境能所云云。今明蒙教门悟转 <lb ed="X" n="0836a24"/><lb ed="R097" n="0577a06"/>为境。離境无智。離智无境。境智因缘。岂是前後及与 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0836b" n="0836b"/> <lb ed="X" n="0836b01"/><lb ed="R097" n="0577a07"/>一时异。故因缘境智。即是非境非智。非能非所。是故 <lb ed="X" n="0836b02"/><lb ed="R097" n="0577a08"/>论云。因缘所生法。即是寂灭相。境能生智。此是因缘 <lb ed="X" n="0836b03"/><lb ed="R097" n="0577a09"/>生。智能照境。此是因缘照。因缘照无所照。因缘生无 <lb ed="X" n="0836b04"/><lb ed="R097" n="0577a10"/>所生。故此生此照。即是无生无照。此境此智。即是无 <lb ed="X" n="0836b05"/><lb ed="R097" n="0577a11"/>境无智。无境而说境。指智以为境。无智而说智。指境 <lb ed="X" n="0836b06"/><lb ed="R097" n="0577a12"/>以为智。岂同他性境故智耶。应判二智。云何明得五 <lb ed="X" n="0836b07"/><lb ed="R097" n="0577a13"/>时教分二智也。第一时前说有相教。照十六谛理。名 <lb ed="X" n="0836b08"/><lb ed="R097" n="0577a14"/>为实智。照事中色心。名为权智。第二时无相教。即大 <lb ed="X" n="0836b09"/><lb ed="R097" n="0577a15"/>品之流。照空以为实智。照有以为权智。第三时抑扬 <lb ed="X" n="0836b10"/><lb ed="R097" n="0577a16"/>教。即净名等。抑挫声闻。高扬菩萨。照二谛理为实智。 <lb ed="X" n="0836b11"/><lb ed="R097" n="0577a17"/>现反动等为权智。第四时会三皈一教。即法花之流。 <lb ed="X" n="0836b12"/><lb ed="R097" n="0577a18"/>照三乘为权智。照一乘为实智。第五时常住教。照无 <lb ed="X" n="0836b13"/><lb ed="R097" n="0577b01"/>常为权智。照常住为实智。今谓五时教。无有经文。故 <lb ed="X" n="0836b14"/><lb ed="R097" n="0577b02"/>不依也。他明涅槃中云。五味相生。即是其证也。今明 <lb ed="X" n="0836b15"/><lb ed="R097" n="0577b03"/>不尔。经云。从牛出<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836003" n="0836003"/>乳出酪。酪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836004" n="0836004"/>生酥。生酥出熟酥。熟酥 <lb ed="X" n="0836b16"/><lb ed="R097" n="0577b04"/>出醍醐。合譬云。从<persName>佛</persName>出十二部经。乃至<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836005" n="0836005"/>後方等经出 <lb ed="X" n="0836b17"/><lb ed="R097" n="0577b05"/>大涅槃。若尔从牛出乳。乳既言是義。从<persName>佛</persName>出十二部 <lb ed="X" n="0836b18"/><lb ed="R097" n="0577b06"/>经。亦是義耶。又般若是第二时未是满字者。此事不 <lb ed="X" n="0836b19"/><lb ed="R097" n="0577b07"/>然。既未是满字。亦应未是大乘。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0836b1901" n="0836b1901"/><anchor xml:id="beg0836b1901" n="0836b1901"/>已<anchor xml:id="end0836b1901"/>是大乘。应<anchor xml:id="nkr_note_add_0836b1902" n="0836b1902"/><anchor xml:id="beg0836b1902" n="0836b1902"/>已<anchor xml:id="end0836b1902"/>是 <lb ed="X" n="0836b20"/><lb ed="R097" n="0577b08"/>满字。又难。若言净名抑小扬大。是亦不然。彼经诃十 <lb ed="X" n="0836b21"/><lb ed="R097" n="0577b09"/>声闻。斥四菩萨。此乃大小俱弹。何得偏判。又净名既 <lb ed="X" n="0836b22"/><lb ed="R097" n="0577b10"/>毁声闻犹如焦种。言是抑者。般若亦可道。其犹如痴 <lb ed="X" n="0836b23"/><lb ed="R097" n="0577b11"/>犬。岂非挫耶。若言法花会三皈一。般<anchor xml:id="nkr_note_add_0836b2301" n="0836b2301"/><anchor xml:id="beg0836b2301" n="0836b2301"/>若<anchor xml:id="end0836b2301"/>等经亦得会 <lb ed="X" n="0836b24"/><lb ed="R097" n="0577b12"/>宗之義。故总束<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836006" n="0836006"/>方以为一大乘。岂非会耶。若言般若 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0836c" n="0836c"/> <lb ed="X" n="0836c01"/><lb ed="R097" n="0577b13"/>第二法花第四。此事不然。大论解毕定品云。善吉<anchor xml:id="nkr_note_add_0836c0101" n="0836c0101"/><anchor xml:id="beg0836c0101" n="0836c0101"/>已<anchor xml:id="end0836c0101"/> <lb ed="X" n="0836c02"/><lb ed="R097" n="0577b14"/>闻法花中记声闻作<persName>佛</persName>事。复闻此经明菩萨有退。是 <lb ed="X" n="0836c03"/><lb ed="R097" n="0577b15"/>故今问<persName>佛</persName>为毕定为不毕定。若观此意。即法花在前。 <lb ed="X" n="0836c04"/><lb ed="R097" n="0577b16"/>般若在後。故不可定判也。随缘方便。必有深致。亦可 <lb ed="X" n="0836c05"/><lb ed="R097" n="0577b17"/>有无量时。何止为五。问今判云何。答此无定也。一往 <lb ed="X" n="0836c06"/><lb ed="R097" n="0577b18"/>为论。照有为方便。照空为实智。二往为论。照空有应 <lb ed="X" n="0836c07"/><lb ed="R097" n="0578a01"/>为方便。照非空非有是实也。他照真之慧。不能照俗。 <lb ed="X" n="0836c08"/><lb ed="R097" n="0578a02"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0836007" n="0836007"/>俗之智。不能照真。照真之慧不能照俗。故慧无方便 <lb ed="X" n="0836c09"/><lb ed="R097" n="0578a03"/>缚。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836008" n="0836008"/>照之慧不能照真。故是无方便慧。今明以实为方 <lb ed="X" n="0836c10"/><lb ed="R097" n="0578a04"/>便。方便为实。实方便只是实。方便既照俗。岂不能照 <lb ed="X" n="0836c11"/><lb ed="R097" n="0578a05"/>真。以方便为实。此实只是方便。实通照真。寧不照俗。 <lb ed="X" n="0836c12"/><lb ed="R097" n="0578a06"/>故两慧无碍。但互擧一边。故方便照俗。实即照真也。 <lb ed="X" n="0836c13"/><lb ed="R097" n="0578a07"/>问方便与权实。若为其异。答通而为论。犹是眼目之 <lb ed="X" n="0836c14"/><lb ed="R097" n="0578a08"/>异名。若就别门。方便義长。权義即短。以外国云。沤和 <lb ed="X" n="0836c15"/><lb ed="R097" n="0578a09"/>俱舍罗。此言善巧方便故。诸<persName>佛</persName>出世所作施为。无非 <lb ed="X" n="0836c16"/><lb ed="R097" n="0578a10"/>方便。若是权慧即短。以权是暂。于方便中。更抽权用 <lb ed="X" n="0836c17"/><lb ed="R097" n="0578a11"/>故。或复手接大千。身入婬舍。幷是权也。以方便義长 <lb ed="X" n="0836c18"/><lb ed="R097" n="0578a12"/>故。属在般若等教。权義既短<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836009" n="0836009"/>義。即是净名等经也。问 <lb ed="X" n="0836c19"/><lb ed="R097" n="0578a13"/>他明三乘是方便。一乘是实。与今何异。答此是一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836010" n="0836010"/>句 <lb ed="X" n="0836c20"/><lb ed="R097" n="0578a14"/>義耳。自有二。一俱实。二俱权。一俱实者。昔说三权昔 <lb ed="X" n="0836c21"/><lb ed="R097" n="0578a15"/>为实。今说一权今为实。昔说三望今一。三既是权。今 <lb ed="X" n="0836c22"/><lb ed="R097" n="0578a16"/>说一望昔<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836011" n="0836011"/>非。今是权也。二慧二智通犹是一物。即不 <lb ed="X" n="0836c23"/><lb ed="R097" n="0578a17"/>同一者。慧即解智。其義犹劣。故在因门。智名决断。其 <lb ed="X" n="0836c24"/><lb ed="R097" n="0578a18"/>義即勝。故在果地。故大品明。菩萨有道慧道种慧。<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0837a" n="0837a"/> <lb ed="X" n="0837a01"/><lb ed="R097" n="0578b01"/>有一切种智也。慧名照空。智名照有。故净名经云。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837001" n="0837001"/>智 <lb ed="X" n="0837a02"/><lb ed="R097" n="0578b02"/>一切相门起于慧业。<anchor xml:id="note_star_1" n="0837001" type="star"/>智种相门起于智业也。智于总 <lb ed="X" n="0837a03"/><lb ed="R097" n="0578b03"/>相名道慧。智于别相。名道种慧也。一切智一切种智。 <lb ed="X" n="0837a04"/><lb ed="R097" n="0578b04"/>例此可知也。道种慧云云。冰山瑶<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837002" n="0837002"/><g ref="#CB17060">纠</g>师解云。宗彭城 <lb ed="X" n="0837a05"/><lb ed="R097" n="0578b05"/>凭法师解云云。今谓不得定如此。何者。菩萨发心。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837003" n="0837003"/>其 <lb ed="X" n="0837a06"/><lb ed="R097" n="0578b06"/>知别总。即具二慧。道种慧有高下者。<persName>佛</persName>一切智一切 <lb ed="X" n="0837a07"/><lb ed="R097" n="0578b07"/>种智。复可不也。前云三是方便。一亦是方便。在此何 <lb ed="X" n="0837a08"/><lb ed="R097" n="0578b08"/>处明。勝鬘云一乘大方便。即其证也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837a09"/><lb ed="R097" n="0578b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">般若義</cb:mulu><head>般若義</head> <lb ed="X" n="0837a10"/><lb ed="R097" n="0578b10"/><p xml:id="pX54p0837a1001">问云何为般若。答依释论。凡有八解。今略解述六家。 <lb ed="X" n="0837a11"/><lb ed="R097" n="0578b11"/>第一解云。般若但是真无漏慧。位在何处。答大乘为 <lb ed="X" n="0837a12"/><lb ed="R097" n="0578b12"/>论。初地以上。即是真无漏慧。三十心名相似。小乘为 <lb ed="X" n="0837a13"/><lb ed="R097" n="0578b13"/>论。从苦忍以上。名真无漏。自尔之前。名为有漏。第二 <lb ed="X" n="0837a14"/><lb ed="R097" n="0578b14"/>般若但是有漏慧。以菩萨除烦恼得般若。故知是有 <lb ed="X" n="0837a15"/><lb ed="R097" n="0578b15"/>漏也。第三云。有漏无漏二种智慧。皆是般若。所以是 <lb ed="X" n="0837a16"/><lb ed="R097" n="0578b16"/>有。菩萨从发心至坐道场。皆是般若。故<anchor xml:id="note_star_2" n="0837001" type="star"/>智通也。第四 <lb ed="X" n="0837a17"/><lb ed="R097" n="0578b17"/>云。般若非有漏非无漏。非有为非无为。不可言说。離 <lb ed="X" n="0837a18"/><lb ed="R097" n="0578b18"/>诸戏论。龙树菩萨出世。评两解云。有人言。前之四说。 <lb ed="X" n="0837a19"/><lb ed="R097" n="0579a01"/>皆有道理。皆出<persName>佛</persName>口。随众生故。作种种说。有人言最 <lb ed="X" n="0837a20"/><lb ed="R097" n="0579a02"/>後解者是。以过语言道。離诸戏论。依无所得。是真般 <lb ed="X" n="0837a21"/><lb ed="R097" n="0579a03"/>若也。问六解中今用何解耶。答若随缘方便。幷皆有 <lb ed="X" n="0837a22"/><lb ed="R097" n="0579a04"/>此義。如其为执。悉非般若。秦言智慧。故可翻。实相宗 <lb ed="X" n="0837a23"/><lb ed="R097" n="0579a05"/>重。智慧轻薄。故不可以智慧秤量。般若不可翻。大论 <lb ed="X" n="0837a24"/><lb ed="R097" n="0579a06"/>云。般若有二种。一者有为般若。有生有灭。故是无常 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0837b" n="0837b"/> <lb ed="X" n="0837b01"/><lb ed="R097" n="0579a07"/>二者无为般若。无有生灭。是故有常。实相般若者。道 <lb ed="X" n="0837b02"/><lb ed="R097" n="0579a08"/>超四句。理绝百非。大论云。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837004" n="0837004"/>般若般若波罗蜜。实行不 <lb ed="X" n="0837b03"/><lb ed="R097" n="0579a09"/>顚倒。念<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837005" n="0837005"/>慧想观<anchor xml:id="nkr_note_add_0837b0301" n="0837b0301"/><anchor xml:id="beg0837b0301" n="0837b0301"/>已<anchor xml:id="end0837b0301"/>除。言语法亦灭。此方便般若者。有 <lb ed="X" n="0837b04"/><lb ed="R097" n="0579a10"/>生有灭。有智有愚。般若无智无行不知。以般若无智 <lb ed="X" n="0837b05"/><lb ed="R097" n="0579a11"/>即是愚方便。此无所不知即是智方便。文字般若者。 <lb ed="X" n="0837b06"/><lb ed="R097" n="0579a12"/>即<persName>佛</persName>说般若。说名字及小经卷也。实相般若既非愚 <lb ed="X" n="0837b07"/><lb ed="R097" n="0579a13"/>智。所以为体。方便般若者有愚智。即是用也。实相般 <lb ed="X" n="0837b08"/><lb ed="R097" n="0579a14"/>若为当体受名。为从境受秤。具有此義。自有智实境。 <lb ed="X" n="0837b09"/><lb ed="R097" n="0579a15"/>故名为实相。亦当般若体即是实相也。般若未曾因 <lb ed="X" n="0837b10"/><lb ed="R097" n="0579a16"/>果。一往为论。宜名为因。释论云。般若不属<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837006" n="0837006"/>般若二乘。 <lb ed="X" n="0837b11"/><lb ed="R097" n="0579a17"/>但属菩萨。故智慧因也。若至果即反名萨般若。萨般 <lb ed="X" n="0837b12"/><lb ed="R097" n="0579a18"/>若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837007" n="0837007"/>悉为一切智。亦得为果。如涅槃三德中般若。涅槃 <lb ed="X" n="0837b13"/><lb ed="R097" n="0579b01"/>既是果<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837008" n="0837008"/>三德。般若岂非果耶。问涅槃经云。般若者。一 <lb ed="X" n="0837b14"/><lb ed="R097" n="0579b02"/>切众生毘婆舍那。一切圣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837009" n="0837009"/>心阇那者。诸<persName>佛</persName>菩萨。是事 <lb ed="X" n="0837b15"/><lb ed="R097" n="0579b03"/>云何。答此无浅深中作浅深。般若宜翻为慧。其義劣。 <lb ed="X" n="0837b16"/><lb ed="R097" n="0579b04"/>毘婆舍那翻之为智。其義小勝故。是一切圣阇那。此 <lb ed="X" n="0837b17"/><lb ed="R097" n="0579b05"/>翻为见。其義最勝。故在诸<persName>佛</persName>菩萨。般若波罗蜜者。道 <lb ed="X" n="0837b18"/><lb ed="R097" n="0579b06"/>安法师翻为度无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837010" n="0837010"/>强。大智论云。彼岸到也。然常有二 <lb ed="X" n="0837b19"/><lb ed="R097" n="0579b07"/>说。般若从有相此岸。至无相彼岸。若是涅槃。从生死 <lb ed="X" n="0837b20"/><lb ed="R097" n="0579b08"/>此岸。至涅槃彼岸。今说如此释度非究竟也。若然彼 <lb ed="X" n="0837b21"/><lb ed="R097" n="0579b09"/>此乖<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837011" n="0837011"/>勉。方是究竟度義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837b22"/><lb ed="R097" n="0579b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">真应義</cb:mulu><head>真应義</head> <lb ed="X" n="0837b23"/><lb ed="R097" n="0579b11"/><p xml:id="pX54p0837b2301">经云。<persName>佛</persName>真法身。犹如虚空。应物现形。如水中月。论云 <lb ed="X" n="0837b24"/><lb ed="R097" n="0579b12"/><persName>佛</persName>有二种<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837012" n="0837012"/>法身。一父母生身。二法性生身。所以有此 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0837c" n="0837c"/> <lb ed="X" n="0837c01"/><lb ed="R097" n="0579b13"/>二身者。肇师云。非本无以垂迹。非迹无以显本。他明 <lb ed="X" n="0837c02"/><lb ed="R097" n="0579b14"/>常住此是法身。昔辨无常。此是应身。亦得昔为法身。 <lb ed="X" n="0837c03"/><lb ed="R097" n="0579b15"/>今是应身。若由来所释。五时不同。若初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837013" n="0837013"/>故<persName>佛</persName>寿八十 <lb ed="X" n="0837c04"/><lb ed="R097" n="0579b16"/>年。以相好为<persName>佛</persName>。第二时<persName>佛</persName>寿亦八十年。以智慧为<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0837c05"/><lb ed="R097" n="0579b17"/>第三时<persName>佛</persName>寿七百阿僧祇。第四时<persName>佛</persName>寿复倍上数。第 <lb ed="X" n="0837c06"/><lb ed="R097" n="0579b18"/>五时即是常住。有四时明<persName>佛</persName>幷是迹身。第五常住方 <lb ed="X" n="0837c07"/><lb ed="R097" n="0580a01"/>是本。今明五时不立云云。般若经云。欲得寿命无量。 <lb ed="X" n="0837c08"/><lb ed="R097" n="0580a02"/>光明无尽。当学般若。何时定言<persName>佛</persName>寿八十年云云。始 <lb ed="X" n="0837c09"/><lb ed="R097" n="0580a03"/>迹终本者。明王宫不生而生。故是始迹终本。吾今此 <lb ed="X" n="0837c10"/><lb ed="R097" n="0580a04"/>身即是法身。常乐我净。无有变易。故是终本也。始本 <lb ed="X" n="0837c11"/><lb ed="R097" n="0580a05"/>终迹者。我从无量劫来久<anchor xml:id="nkr_note_add_0837c1101" n="0837c1101"/><anchor xml:id="beg0837c1101" n="0837c1101"/>已<anchor xml:id="end0837c1101"/>成<persName>佛</persName>。法身非杂食身。即 <lb ed="X" n="0837c12"/><lb ed="R097" n="0580a06"/>始本也。後云。今入涅槃。示同毒树。即终迹也。始终俱 <lb ed="X" n="0837c13"/><lb ed="R097" n="0580a07"/>迹者。明王宫方便现生。双林方便示灭。此生灭应皆 <lb ed="X" n="0837c14"/><lb ed="R097" n="0580a08"/>是迹也。始终俱本者。王宫现生。生而不起。是故不生。 <lb ed="X" n="0837c15"/><lb ed="R097" n="0580a09"/>双林示灭。无所失。是故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837014" n="0837014"/>不生不灭。故始终俱本。生灭 <lb ed="X" n="0837c16"/><lb ed="R097" n="0580a10"/>为迹。无生灭为本。然生灭由无生灭故有。即是非迹 <lb ed="X" n="0837c17"/><lb ed="R097" n="0580a11"/>无以显本。然由生灭故有无生灭。即非无生灭。由无 <lb ed="X" n="0837c18"/><lb ed="R097" n="0580a12"/>生灭故有生灭。即非生灭。是故非生灭非无生灭。由 <lb ed="X" n="0837c19"/><lb ed="R097" n="0580a13"/>无生灭故有生灭。即非生灭。是故非生灭非无生灭。 <lb ed="X" n="0837c20"/><lb ed="R097" n="0580a14"/>故云本迹虽殊。不思议一也。有人云。舍那释迦。犹是 <lb ed="X" n="0837c21"/><lb ed="R097" n="0580a15"/>一<persName>佛</persName>。故花严经名号品云。或名卢舍那。或名释迦文。 <lb ed="X" n="0837c22"/><lb ed="R097" n="0580a16"/>故知是一<persName>佛</persName>也。地论师解云。<persName>佛</persName>有三身。一者应身。即 <lb ed="X" n="0837c23"/><lb ed="R097" n="0580a17"/>是释迦。二者报身。即是舍那。以修十地因满感得。此 <lb ed="X" n="0837c24"/><lb ed="R097" n="0580a18"/>谓报<persName>佛</persName>。三者即梨耶真如法。本性淸净。故名法<persName>佛</persName>也。 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0838a" n="0838a"/> <lb ed="X" n="0838a01"/><lb ed="R097" n="0580b01"/>今所明者。幷不同此二说。然此二<persName>佛</persName>。自有同義。自有 <lb ed="X" n="0838a02"/><lb ed="R097" n="0580b02"/>异義。同者如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838001" n="0838001"/>去或名舍那。或名释迦也。异者梵网经 <lb ed="X" n="0838a03"/><lb ed="R097" n="0580b03"/>云。我今卢舍那。方坐莲花台。周迊千华上。示现千释 <lb ed="X" n="0838a04"/><lb ed="R097" n="0580b04"/>迦。故执同有失异。对有忌同云云。问云何为失。答舍 <lb ed="X" n="0838a05"/><lb ed="R097" n="0580b05"/>那是花台<persName>佛</persName>。故是本。释迦是千葉上尊。故是迹也。既 <lb ed="X" n="0838a06"/><lb ed="R097" n="0580b06"/>言释迦舍那幷是迹。故不得为本迹也。今分于本迹。 <lb ed="X" n="0838a07"/><lb ed="R097" n="0580b07"/>故舍那为本。释迦为迹也。问诸<persName>佛</persName>为同作一<persName>佛</persName>。为各 <lb ed="X" n="0838a08"/><lb ed="R097" n="0580b08"/>各作<persName>佛</persName>。答三释。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838002" n="0838002"/>云在因异故。得果亦异。如张王二人 <lb ed="X" n="0838a09"/><lb ed="R097" n="0580b09"/>云云。次在因虽异。得果便同。如小流大海云云。三云 <lb ed="X" n="0838a10"/><lb ed="R097" n="0580b10"/>亦同亦异。世谛即异。真谛即同。花严云。十方诸<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0838a11"/><lb ed="R097" n="0580b11"/>同共一法身。一心一智慧。力无畏亦然。一法身何得 <lb ed="X" n="0838a12"/><lb ed="R097" n="0580b12"/>言异。十方诸<persName>佛</persName>。何得言同。十方而一。何妨言同。一而 <lb ed="X" n="0838a13"/><lb ed="R097" n="0580b13"/>十方。何妨言异。问法身为有色为无色。答如此亦得。 <lb ed="X" n="0838a14"/><lb ed="R097" n="0580b14"/>问法界名与法性身。云何同异。答他释法性名。即是 <lb ed="X" n="0838a15"/><lb ed="R097" n="0580b15"/>真谛身。法界身即是世谛名也。今明且出睿法师解。 <lb ed="X" n="0838a16"/><lb ed="R097" n="0580b16"/><persName>如来</persName>之身名种种。或法性身。或实相名。或感<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838003" n="0838003"/>重法身。 <lb ed="X" n="0838a17"/><lb ed="R097" n="0580b17"/>或虚空法身。言其生。即本之法性。故得法性。言其妙。 <lb ed="X" n="0838a18"/><lb ed="R097" n="0580b18"/>即无相无为。谓实相法名。言其大。弥沦大虚空法身。 <lb ed="X" n="0838a19"/><lb ed="R097" n="0581a01"/>明其用。即无感不形。谓应法身。今法界法性。亦复如 <lb ed="X" n="0838a20"/><lb ed="R097" n="0581a02"/>是。取廣大。故云法界法身。言其体性。无有生灭。故云 <lb ed="X" n="0838a21"/><lb ed="R097" n="0581a03"/>法性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838004" n="0838004"/>云身。问他云应身说。法身不说。今释云何。答<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838005" n="0838005"/>修 <lb ed="X" n="0838a22"/><lb ed="R097" n="0581a04"/>通四句。问此出何处。答释论云。法身<persName>佛</persName>满虚空。所有 <lb ed="X" n="0838a23"/><lb ed="R097" n="0581a05"/>音声说法。亦满虚空。即<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838006" n="0838006"/>有证也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838a24"/><lb ed="R097" n="0581a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">涅槃義</cb:mulu><head>涅槃義</head> <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0838b" n="0838b"/> <lb ed="X" n="0838b01"/><lb ed="R097" n="0581a07"/><p xml:id="pX54p0838b0101">所言者。外国名摩诃般涅槃那。摩诃者。或摩醯。大论 <lb ed="X" n="0838b02"/><lb ed="R097" n="0581a08"/>三解释。一者大。二者勝。三者多。正翻为大。馀二兼释 <lb ed="X" n="0838b03"/><lb ed="R097" n="0581a09"/>也。所言大者。名字功德品云。名之为常。二者四相品。 <lb ed="X" n="0838b04"/><lb ed="R097" n="0581a10"/>所言大者。其性廣博。就此二義。为简昔也。昔曰有馀 <lb ed="X" n="0838b05"/><lb ed="R097" n="0581a11"/>智体犹是无常。为简昔有馀无常。故云常也。廣博者。 <lb ed="X" n="0838b06"/><lb ed="R097" n="0581a12"/>简昔无馀。昔无馀是无所苞也。今明涅槃廣博。方有 <lb ed="X" n="0838b07"/><lb ed="R097" n="0581a13"/>所苞。问对小明大。为绝待称大。答具有二義。一者对 <lb ed="X" n="0838b08"/><lb ed="R097" n="0581a14"/>小故名大。小即无常不苞。大即是常是苞。二者绝待 <lb ed="X" n="0838b09"/><lb ed="R097" n="0581a15"/>明大。非大非小。歎美名大。如不因小空。名为大空。涅 <lb ed="X" n="0838b10"/><lb ed="R097" n="0581a16"/>槃亦尔。不因小涅槃。名为大涅槃。所言涅槃者。自古 <lb ed="X" n="0838b11"/><lb ed="R097" n="0581a17"/>至今。凡三释。一云涅槃无翻。二云有翻。三云但有義 <lb ed="X" n="0838b12"/><lb ed="R097" n="0581a18"/>训。故不可得翻。一者名含众義。故不可翻。彼義序云。 <lb ed="X" n="0838b13"/><lb ed="R097" n="0581b01"/>涅槃者盖是神道极号。八味都名。二者含众義。故不 <lb ed="X" n="0838b14"/><lb ed="R097" n="0581b02"/>可得翻。如先陀婆。一名四实也。三者名含众義。義含 <lb ed="X" n="0838b15"/><lb ed="R097" n="0581b03"/>众名。名義既圆。不可翻也。今难。若使涅槃。此土众生。 <lb ed="X" n="0838b16"/><lb ed="R097" n="0581b04"/>无由得解。而实有缘。故可翻。次难云云。亦名说乐。昔 <lb ed="X" n="0838b17"/><lb ed="R097" n="0581b05"/>亦名说乐。既<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838007" n="0838007"/>也不可翻。亦不可翻。今既具万德。昔亦 <lb ed="X" n="0838b18"/><lb ed="R097" n="0581b06"/>可具德也。又难。若存外国名。不可翻者。般若乃至<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0838b19"/><lb ed="R097" n="0581b07"/>陀。亦不可翻。何故存般若名耶。又问。般若是圆名。此 <lb ed="X" n="0838b20"/><lb ed="R097" n="0581b08"/>品应圆翻也。第二师云。涅槃可翻。凡有七解。一者肇 <lb ed="X" n="0838b21"/><lb ed="R097" n="0581b09"/>师翻为灭度。即开善用也。谓大患永灭。超度四流。四 <lb ed="X" n="0838b22"/><lb ed="R097" n="0581b10"/>流谓欲流有流见流无明流也。又翻涅槃作无为。言 <lb ed="X" n="0838b23"/><lb ed="R097" n="0581b11"/>其虚无寂寞妙绝于有故也。亦是肇师<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838008" n="0838008"/>云所翻。其法 <lb ed="X" n="0838b24"/><lb ed="R097" n="0581b12"/>师所用。第三昙影师云。涅槃秦言安乐。四者<name role="" type="person">竺道生</name> <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0838c" n="0838c"/> <lb ed="X" n="0838c01"/><lb ed="R097" n="0581b13"/>法师直翻为灭。五者静师翻为寂灭。六者宗法师翻 <lb ed="X" n="0838c02"/><lb ed="R097" n="0581b14"/>为解脱。第七梁武翻不生。今难。若众涅槃定可翻者。 <lb ed="X" n="0838c03"/><lb ed="R097" n="0581b15"/>在经何故犹在般若。睿师大品序云。不可翻者即而 <lb ed="X" n="0838c04"/><lb ed="R097" n="0581b16"/>书云云。次难。涅槃定可翻者。经何故云或言寂灭。或 <lb ed="X" n="0838c05"/><lb ed="R097" n="0581b17"/>称灭度。今的用何物翻耶。第三義训凡有三师。远师 <lb ed="X" n="0838c06"/><lb ed="R097" n="0581b18"/>秤为实。爱公秤秘密藏。宗公秤无累。今明義释。犹是 <lb ed="X" n="0838c07"/><lb ed="R097" n="0582a01"/>无翻。不须别难。问今云何。答前须识涅槃有名无名。 <lb ed="X" n="0838c08"/><lb ed="R097" n="0582a02"/>然後方得辨其翻与不翻。若未识其名与无名。今云 <lb ed="X" n="0838c09"/><lb ed="R097" n="0582a03"/>何得论其有翻无翻。但他绝義多种不同。或言本绝 <lb ed="X" n="0838c10"/><lb ed="R097" n="0582a04"/>生死。远绝涅槃绝生死。又云涅槃即是真谛。故以伦 <lb ed="X" n="0838c11"/><lb ed="R097" n="0582a05"/>绝。今时所有诸法淸净。假名方便。故有所言義无有 <lb ed="X" n="0838c12"/><lb ed="R097" n="0582a06"/>根本。皆是因空而起。是以经云。空中种树方觉其巧。 <lb ed="X" n="0838c13"/><lb ed="R097" n="0582a07"/>何者。明涅槃无名。强为作名。此是则无名名。亦是强 <lb ed="X" n="0838c14"/><lb ed="R097" n="0582a08"/>作无名。即是名无名。名无名故。所以不绝而绝。以无 <lb ed="X" n="0838c15"/><lb ed="R097" n="0582a09"/>名名故。绝而不绝。以名本于无名。岂定是无名。无名 <lb ed="X" n="0838c16"/><lb ed="R097" n="0582a10"/>本于名。岂定是于名。绝本于不绝。岂定是不绝。不绝 <lb ed="X" n="0838c17"/><lb ed="R097" n="0582a11"/>本于绝。岂定是于绝。所以名无名。绝不绝。非名非无名。 <lb ed="X" n="0838c18"/><lb ed="R097" n="0582a12"/>非绝非不绝。故云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838009" n="0838009"/>免其名无名。无名岂定是名。无名 <lb ed="X" n="0838c19"/><lb ed="R097" n="0582a13"/>之所能。此非名非无名。故能名能无名也。名无名既 <lb ed="X" n="0838c20"/><lb ed="R097" n="0582a14"/>然。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838010" n="0838010"/>翻亦尔。问今释涅槃。以何为義。答涅槃即是总别 <lb ed="X" n="0838c21"/><lb ed="R097" n="0582a15"/>为義也。涅槃为总别者。具三点四德。是故总也。若云 <lb ed="X" n="0838c22"/><lb ed="R097" n="0582a16"/>解脱不生。此即为别。问涅槃既是总。解脱为别。亦得 <lb ed="X" n="0838c23"/><lb ed="R097" n="0582a17"/>解脱不生为总。涅槃为别以不。答亦有此義。若作解 <lb ed="X" n="0838c24"/><lb ed="R097" n="0582a18"/>脱名说。即无非解脱。故解脱为总。若作不生名。则无 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0839a" n="0839a"/> <lb ed="X" n="0839a01"/><lb ed="R097" n="0582b01"/>非不生为总。涅槃为别。涅槃但对生死而是果。果亦 <lb ed="X" n="0839a02"/><lb ed="R097" n="0582b02"/>得是别。问今昔涅槃此有何异耶。答昔日涅槃不一。 <lb ed="X" n="0839a03"/><lb ed="R097" n="0582b03"/>时具三德。有身智时。未必无馀解脱。有无馀解脱时。 <lb ed="X" n="0839a04"/><lb ed="R097" n="0582b04"/>无有身智。今日涅槃三德一时。故有法身。即有般若 <lb ed="X" n="0839a05"/><lb ed="R097" n="0582b05"/>解脱也。所以唯明三德者。三義故即尽。何者。无感而 <lb ed="X" n="0839a06"/><lb ed="R097" n="0582b06"/>不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0839001" n="0839001"/>竟故是法身。无境而不照故是般若。无累而不尽 <lb ed="X" n="0839a07"/><lb ed="R097" n="0582b07"/>故即是解脱也。旧云。法身为体。馀二为用。今德既圆 <lb ed="X" n="0839a08"/><lb ed="R097" n="0582b08"/>体用无碍。旧一体即是妙有。一体即是圆心以为体 <lb ed="X" n="0839a09"/><lb ed="R097" n="0582b09"/>也。问云何是本有涅槃。始有涅槃。方便净涅槃。性净 <lb ed="X" n="0839a10"/><lb ed="R097" n="0582b10"/>涅槃。答此间多明本有始有。他人明方便净涅槃。性 <lb ed="X" n="0839a11"/><lb ed="R097" n="0582b11"/>净涅槃。但解本有義不同。略出数家。第一开善云。本 <lb ed="X" n="0839a12"/><lb ed="R097" n="0582b12"/>有于当常。故云本有。第二解云。本来<anchor xml:id="nkr_note_add_0839a1201" n="0839a1201"/><anchor xml:id="beg0839a1201" n="0839a1201"/>已<anchor xml:id="end0839a1201"/>有众德。用惑 <lb ed="X" n="0839a13"/><lb ed="R097" n="0582b13"/>障故不得修习。第三解云。于此无常。即有常義。说为 <lb ed="X" n="0839a14"/><lb ed="R097" n="0582b14"/>本有。第四云。本有而非德。道理即是常。例如二谛天 <lb ed="X" n="0839a15"/><lb ed="R097" n="0582b15"/>然任有也。始有者。<persName>佛</persName>修因始得。故名始有。如此等释 <lb ed="X" n="0839a16"/><lb ed="R097" n="0582b16"/>幷皆须难。今所释者。须得本有之言。大经云。涅槃之 <lb ed="X" n="0839a17"/><lb ed="R097" n="0582b17"/>体。本自有之。非适今也。是为答德王难。本无今有是 <lb ed="X" n="0839a18"/><lb ed="R097" n="0582b18"/>无常。是故为常。至论涅槃。未曾有无。岂是本始。何以 <lb ed="X" n="0839a19"/><lb ed="R097" n="0583a01"/>知之。者为破众生有身有累。是秤破无身无累。以为 <lb ed="X" n="0839a20"/><lb ed="R097" n="0583a02"/>涅槃。众生便著断无。是故今说有身智方是涅槃。此 <lb ed="X" n="0839a21"/><lb ed="R097" n="0583a03"/>是对治悉昙。非第一義谛也。罗汉断烦恼。及未来生 <lb ed="X" n="0839a22"/><lb ed="R097" n="0583a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0839a2201" n="0839a2201"/><anchor xml:id="beg0839a2201" n="0839a2201"/>已<anchor xml:id="end0839a2201"/>尽。而馀有身智果在。名有馀涅槃也。<g ref="#CB01926">灰</g>身灭智。累 <lb ed="X" n="0839a23"/><lb ed="R097" n="0583a05"/>果毕竟。名无馀也。又身在时。无为未足。即是无为有 <lb ed="X" n="0839a24"/><lb ed="R097" n="0583a06"/>馀。<g ref="#CB01926">灰</g>身灭智。即是无为具足。故得无馀也。问大乘有 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0839b" n="0839b"/> <lb ed="X" n="0839b01"/><lb ed="R097" n="0583a07"/>有馀以不。答有二释。一者大乘直是无馀。不说有馀。 <lb ed="X" n="0839b02"/><lb ed="R097" n="0583a08"/>次解云。约金刚心以还。惑未尽为有馀。<persName>佛</persName>果名无馀。 <lb ed="X" n="0839b03"/><lb ed="R097" n="0583a09"/>问大乘论。今释涅槃与他何异。答今明诸法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0839002" n="0839002"/>淸未曾 <lb ed="X" n="0839b04"/><lb ed="R097" n="0583a10"/>生死。亦未是涅槃。<anchor xml:id="nkr_note_add_0839b0401" n="0839b0401"/><anchor xml:id="beg0839b0401" n="0839b0401"/>但<anchor xml:id="end0839b0401"/>众生空倒故。便成生死。诸<persName>佛</persName>欲 <lb ed="X" n="0839b05"/><lb ed="R097" n="0583a11"/>度空倒生死。若空倒生死息。即空涅槃亦净。不如他 <lb ed="X" n="0839b06"/><lb ed="R097" n="0583a12"/>家生死断苦。涅槃独存也。有馀无馀。亦因此为众生 <lb ed="X" n="0839b07"/><lb ed="R097" n="0583a13"/>言。有烦恼有患。息此烦恼。故名有馀。犹有身智。亦名 <lb ed="X" n="0839b08"/><lb ed="R097" n="0583a14"/>有患。身智若尽名曰无馀。其论身智本非曾有。今何 <lb ed="X" n="0839b09"/><lb ed="R097" n="0583a15"/>以无。对惑情之有。明于无也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839b10"/><lb ed="R097" n="0583a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1"><persName>佛</persName>性義</cb:mulu><head><persName>佛</persName>性義</head> <lb ed="X" n="0839b11"/><lb ed="R097" n="0583a17"/><p xml:id="pX54p0839b1101">解正因<persName>佛</persName>性。凡有十家。第一解云。心为正因。故经云。 <lb ed="X" n="0839b12"/><lb ed="R097" n="0583a18"/>凡有心者必得菩提。第二云。众生为正因。故经云。正 <lb ed="X" n="0839b13"/><lb ed="R097" n="0583b01"/>因谓诸众生。第三云。以六法为<persName>佛</persName>性。六法者。五阴及 <lb ed="X" n="0839b14"/><lb ed="R097" n="0583b02"/>众生。故经云。不即六法。不離六法也。第四解云。避苦 <lb ed="X" n="0839b15"/><lb ed="R097" n="0583b03"/>求乐心为<persName>佛</persName>性。第五解云。以当果为<persName>佛</persName>性。第六解云。 <lb ed="X" n="0839b16"/><lb ed="R097" n="0583b04"/>以<g ref="#CB02426">冥</g>传不朽为<persName>佛</persName>性。第七解以真神为<persName>佛</persName>性。第八解 <lb ed="X" n="0839b17"/><lb ed="R097" n="0583b05"/>云。以得<persName>佛</persName>之理为<persName>佛</persName>性。第九解以真如为<persName>佛</persName>性。第十 <lb ed="X" n="0839b18"/><lb ed="R097" n="0583b06"/>师以梨耶识为<persName>佛</persName>性也。今明如此等释。须皆破之。今 <lb ed="X" n="0839b19"/><lb ed="R097" n="0583b07"/>明者。以中道为<persName>佛</persName>性。不同十家也。问中道为<persName>佛</persName>性。出 <lb ed="X" n="0839b20"/><lb ed="R097" n="0583b08"/>何处文。答略有四文。第一即琉璃珠譬。明此宝珠圆 <lb ed="X" n="0839b21"/><lb ed="R097" n="0583b09"/>而且正。喩此中道无馀为<persName>佛</persName>性。故云明与无明。愚者 <lb ed="X" n="0839b22"/><lb ed="R097" n="0583b10"/>谓二。智者了达其性无二。无二之性。即是实性也。次 <lb ed="X" n="0839b23"/><lb ed="R097" n="0583b11"/>狮子吼云。<persName>佛</persName>性者名第一義空。所言空者。不见空与 <lb ed="X" n="0839b24"/><lb ed="R097" n="0583b12"/>不空。即是中道。次迦葉白<persName>佛</persName>言。以何为<persName>佛</persName>性。答汝今 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0839c" n="0839c"/> <lb ed="X" n="0839c01"/><lb ed="R097" n="0583b13"/>何故失意。作如是问。我先不说中道为<persName>佛</persName>性耶。故知 <lb ed="X" n="0839c02"/><lb ed="R097" n="0583b14"/>中道为<persName>佛</persName>性也。常解云。<persName>佛</persName>性有五。一缘因<persName>佛</persName>性。二了 <lb ed="X" n="0839c03"/><lb ed="R097" n="0583b15"/>因<persName>佛</persName>性。三正因<persName>佛</persName>性。四果<persName>佛</persName>性。五果果<persName>佛</persName>性。缘因<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0839c04"/><lb ed="R097" n="0583b16"/>性。言境界能为观智作缘。故名缘因。通善恶等法。了 <lb ed="X" n="0839c05"/><lb ed="R097" n="0583b17"/>因者。即六度万行。了出<persName>佛</persName>果。唯取善。不取馀法。言正 <lb ed="X" n="0839c06"/><lb ed="R097" n="0583b18"/>因法者。如前十释。以所因能感<persName>佛</persName>故。名正因也。果性 <lb ed="X" n="0839c07"/><lb ed="R097" n="0584a01"/>者。即三菩提名为智德也。果果性者。即大涅槃名为 <lb ed="X" n="0839c08"/><lb ed="R097" n="0584a02"/>断德。以因智而得是果中之果。今云五性然异常用 <lb ed="X" n="0839c09"/><lb ed="R097" n="0584a03"/>也。今明五性。此开为二。一者正性。即非因非果。二者 <lb ed="X" n="0839c10"/><lb ed="R097" n="0584a04"/>缘性。即有因有果。是因中更开为二。就果中更开两 <lb ed="X" n="0839c11"/><lb ed="R097" n="0584a05"/>异。因者即十二因缘。名之为境。因因者即观照。名之 <lb ed="X" n="0839c12"/><lb ed="R097" n="0584a06"/>为智。问经云是因非果。名为<persName>佛</persName>性。是果非因。名大涅 <lb ed="X" n="0839c13"/><lb ed="R097" n="0584a07"/>槃。亦因亦果。即十二因缘所生之法。非因非果即是 <lb ed="X" n="0839c14"/><lb ed="R097" n="0584a08"/><persName>佛</persName>性。此義云何。答是因非果。即境界<persName>佛</persName>性。是果非因 <lb ed="X" n="0839c15"/><lb ed="R097" n="0584a09"/>即大涅槃。谓果果性。亦因亦果。即是观智谛。境界是 <lb ed="X" n="0839c16"/><lb ed="R097" n="0584a10"/>果。望菩提故是因故。非因非果。即是中道正性。亦得 <lb ed="X" n="0839c17"/><lb ed="R097" n="0584a11"/>通于因果谛。观智即是果谛。涅槃断得即是因。问既 <lb ed="X" n="0839c18"/><lb ed="R097" n="0584a12"/>云正因。何者为正果。答他云以涅槃为正果。今明涅 <lb ed="X" n="0839c19"/><lb ed="R097" n="0584a13"/>槃是果法。非正果也。以正性非因非果名帖正性。故 <lb ed="X" n="0839c20"/><lb ed="R097" n="0584a14"/>名正因。果名帖正性。为正果也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839c21"/><lb ed="R097" n="0584a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二河義</cb:mulu><head>二河義</head> <lb ed="X" n="0839c22"/><lb ed="R097" n="0584a16"/><p xml:id="pX54p0839c2201">二河者。凡有五种相对。一者缘河对<persName>佛</persName>性。二者生死 <lb ed="X" n="0839c23"/><lb ed="R097" n="0584a17"/>河对涅槃。三者众生河对<persName>佛</persName>性河。四者善法河对恶 <lb ed="X" n="0839c24"/><lb ed="R097" n="0584a18"/>法河。五者烦恼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0839003" n="0839003"/>河智慧河。问此五种二河幷出何处。 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0840a" n="0840a"/> <lb ed="X" n="0840a01"/><lb ed="R097" n="0584b01"/>答经教不同。释迦教<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840001" n="0840001"/>其中。具有河之与海。多借河名。 <lb ed="X" n="0840a02"/><lb ed="R097" n="0584b02"/>舍那教中。具有河之与海。多借海喩。此因取其深廣 <lb ed="X" n="0840a03"/><lb ed="R097" n="0584b03"/>无边流注不沉浮等義。若是狮子吼品。明生死河中。 <lb ed="X" n="0840a04"/><lb ed="R097" n="0584b04"/>有七种人。欲度生竭死。即生死河也。迦葉品中。有七 <lb ed="X" n="0840a05"/><lb ed="R097" n="0584b05"/>类人求涅槃。即涅槃河。又云。众生寿命入<persName>如来</persName>寿海 <lb ed="X" n="0840a06"/><lb ed="R097" n="0584b06"/>中。即众生河。<persName>佛陀</persName>海<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840002" n="0840002"/><persName>佛</persName>也。又云。虽有龟鱼。幷不離于 <lb ed="X" n="0840a07"/><lb ed="R097" n="0584b07"/>河。大智论云。舍利弗不能度布<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840003" n="0840003"/>施。即<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840004" n="0840004"/>河善法。又云。如 <lb ed="X" n="0840a08"/><lb ed="R097" n="0584b08"/>来海。众生海。<persName>佛</persName>智慧海。即善法恶法等河也。问狮子 <lb ed="X" n="0840a09"/><lb ed="R097" n="0584b09"/>吼明七种众生。迦葉品明河中七人。云何判一是生 <lb ed="X" n="0840a10"/><lb ed="R097" n="0584b10"/>死二是涅槃耶。答狮子吼明七种人。同欲度生死。有 <lb ed="X" n="0840a11"/><lb ed="R097" n="0584b11"/>度有不度者。欲断烦恼。有断有不断者。故是生死河。 <lb ed="X" n="0840a12"/><lb ed="R097" n="0584b12"/>迦葉品明七人。同欲求涅槃。有得有不得。同欲见<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0840a13"/><lb ed="R097" n="0584b13"/>有见有不见者。故是涅槃河也。问此中河義为同异。 <lb ed="X" n="0840a14"/><lb ed="R097" n="0584b14"/>答总而论。唯有二河。一生死河。二涅槃河。今一往離 <lb ed="X" n="0840a15"/><lb ed="R097" n="0584b15"/>之。故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840005" n="0840005"/>或十也。若是十二因缘河与<persName>佛</persName>性河。此是二用 <lb ed="X" n="0840a16"/><lb ed="R097" n="0584b16"/>相对。若是生死河涅槃河。此是得失两果相对。众生 <lb ed="X" n="0840a17"/><lb ed="R097" n="0584b17"/>河<persName>佛</persName>河。此得失两人相对。若是善法河恶法河。此明 <lb ed="X" n="0840a18"/><lb ed="R097" n="0584b18"/>乖扶两法相对。烦恼河智慧河。此就迷悟解惑相对。问 <lb ed="X" n="0840a19"/><lb ed="R097" n="0585a01"/>二河云何有始终二義。答十二因缘河。具有始终義。 <lb ed="X" n="0840a20"/><lb ed="R097" n="0585a02"/>无始终義。无始终者。无明为因。老死为果。老死复为 <lb ed="X" n="0840a21"/><lb ed="R097" n="0585a03"/>因。无明复为果。此则往还无尽。牵果不穷。即无始终 <lb ed="X" n="0840a22"/><lb ed="R097" n="0585a04"/>義。始终者。中论引四百观论云。真法及说者。听者难 <lb ed="X" n="0840a23"/><lb ed="R097" n="0585a05"/>得故。如是即生死。非有边无边。得真法说者听者。以 <lb ed="X" n="0840a24"/><lb ed="R097" n="0585a06"/>无明为因。因更作果。以老死为果。果更作因。此即十 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0840b" n="0840b"/> <lb ed="X" n="0840b01"/><lb ed="R097" n="0585a07"/>二因缘。始终即无始终也。<persName>佛</persName>性河亦有始终无始终 <lb ed="X" n="0840b02"/><lb ed="R097" n="0585a08"/>義。无始而始。始自发心。不终而终。终于<persName>佛</persName>果。此即无 <lb ed="X" n="0840b03"/><lb ed="R097" n="0585a09"/>始终始终義也。问云何交终论始终等四句。答自有 <lb ed="X" n="0840b04"/><lb ed="R097" n="0585a10"/>生死之始为涅槃之终。涅槃之终为生死之始。涅槃 <lb ed="X" n="0840b05"/><lb ed="R097" n="0585a11"/>之始为生死之终。生死之终为涅槃之始。所言生死 <lb ed="X" n="0840b06"/><lb ed="R097" n="0585a12"/>之始涅槃之终者。若起一念有无顚倒。生死之始。便 <lb ed="X" n="0840b07"/><lb ed="R097" n="0585a13"/>失正道。无复涅槃。故是涅槃之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840006" n="0840006"/>终为生死之始者。即 <lb ed="X" n="0840b08"/><lb ed="R097" n="0585a14"/>是上句无别意也。但明涅槃若其终尽。便是生死之 <lb ed="X" n="0840b09"/><lb ed="R097" n="0585a15"/>始也。涅槃之始为生死之终者。若一念与般若相应。 <lb ed="X" n="0840b10"/><lb ed="R097" n="0585a16"/>即涅槃之始。生死即便尽净。故有生死之终。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840b11"/><lb ed="R097" n="0585a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二种次第義</cb:mulu><head>二种次第義</head> <lb ed="X" n="0840b12"/><lb ed="R097" n="0585a18"/><p xml:id="pX54p0840b1201">释妙莊严等品。三世诸<persName>佛</persName>。唯有二种次第。一根缘次 <lb ed="X" n="0840b13"/><lb ed="R097" n="0585b01"/>第。二義次第。亦云论次第。言義次第者。如先说苦谛。 <lb ed="X" n="0840b14"/><lb ed="R097" n="0585b02"/>次说集谛也。根缘次第者。如先说苦谛。後说十善等。 <lb ed="X" n="0840b15"/><lb ed="R097" n="0585b03"/>非四谛之次。但随根缘也。<persName>佛</persName>说法具此二种次第。而 <lb ed="X" n="0840b16"/><lb ed="R097" n="0585b04"/>多就根缘次第。诸菩萨造论。亦具二种次第。但弟子 <lb ed="X" n="0840b17"/><lb ed="R097" n="0585b05"/>欲解<persName>佛</persName>语。多依義门次第。撰集<persName>佛</persName>语。次第释之。问二 <lb ed="X" n="0840b18"/><lb ed="R097" n="0585b06"/>次第何者为正。答以根缘次第为正。所以然者。<persName>佛</persName>及 <lb ed="X" n="0840b19"/><lb ed="R097" n="0585b07"/>弟子。说经造论。唯令人悟。而教无有定。问叵有定義 <lb ed="X" n="0840b20"/><lb ed="R097" n="0585b08"/>以不。答如前云。唯以悟为定。故则不定。如大经云。菩 <lb ed="X" n="0840b21"/><lb ed="R097" n="0585b09"/>萨馀事诤论得皆是<persName>如来</persName>随根缘说。以此众生非一 <lb ed="X" n="0840b22"/><lb ed="R097" n="0585b10"/>国土一种根性一善智识。是故<persName>如来</persName>不作一说。但令 <lb ed="X" n="0840b23"/><lb ed="R097" n="0585b11"/>取悟耳。若尔前说法花寿量。後则明诸菩萨。又前说 <lb ed="X" n="0840b24"/><lb ed="R097" n="0585b12"/>陀罗尼咒。後说妙莊严王本事。根缘次第。不必辨咒 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0840c" n="0840c"/> <lb ed="X" n="0840c01"/><lb ed="R097" n="0585b13"/>居第一。妙莊严王为第二故。非義次第。此通释二十 <lb ed="X" n="0840c02"/><lb ed="R097" n="0585b14"/>八品经八万四千法藏也。问直闻妙<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840007" n="0840007"/>莊王本事。云何 <lb ed="X" n="0840c03"/><lb ed="R097" n="0585b15"/>悟道耶。答<persName>佛</persName>见根缘。说必得道。无论事理及以古今。 <lb ed="X" n="0840c04"/><lb ed="R097" n="0585b16"/>设不见機。虽说妙道。于缘无益。问上说妙音来往。得 <lb ed="X" n="0840c05"/><lb ed="R097" n="0585b17"/>悟无生。今闻往古事。复得净眼。然大小二悟。要见空 <lb ed="X" n="0840c06"/><lb ed="R097" n="0585b18"/>後得道。今说有事。云何成圣。答虽质小疑。实壮哉大 <lb ed="X" n="0840c07"/><lb ed="R097" n="0586a01"/>问。成论人云。见空得道。数人云。见有成圣。诤论纷然。 <lb ed="X" n="0840c08"/><lb ed="R097" n="0586a02"/>由来久矣。今明如数论等四句。皆不得道。何以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840008" n="0840008"/>故之。 <lb ed="X" n="0840c09"/><lb ed="R097" n="0586a03"/>释论解般若度中云。不得般若方便力故。学阿毘昙。 <lb ed="X" n="0840c10"/><lb ed="R097" n="0586a04"/>堕有见中。学空门堕空见。学有无门。堕亦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840009" n="0840009"/>定亦有见 <lb ed="X" n="0840c11"/><lb ed="R097" n="0586a05"/>中。学非有无门。随愚痴论。故知四句皆不得道也。若 <lb ed="X" n="0840c12"/><lb ed="R097" n="0586a06"/>得般若方便。学此四句。不堕四见。若尔者。善巧学四 <lb ed="X" n="0840c13"/><lb ed="R097" n="0586a07"/>句皆得道。不善巧学四句。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840010" n="0840010"/>四句皆不得道。又即此明 <lb ed="X" n="0840c14"/><lb ed="R097" n="0586a08"/>菩萨往来而得道者。即是善巧方便学有。故得道。问 <lb ed="X" n="0840c15"/><lb ed="R097" n="0586a09"/>云何善巧。答菩萨来者。此是不来于来。虽来不来。悟 <lb ed="X" n="0840c16"/><lb ed="R097" n="0586a10"/>解此来。即生二慧。是以得道。问见有得道为。作有解 <lb ed="X" n="0840c17"/><lb ed="R097" n="0586a11"/>故得道。作空解故得道。答<anchor xml:id="nkr_note_add_0840c1701" n="0840c1701"/><anchor xml:id="beg0840c1701" n="0840c1701"/>已<anchor xml:id="end0840c1701"/>前说。作有解即有见。作 <lb ed="X" n="0840c18"/><lb ed="R097" n="0586a12"/>空解即空见。如是四句皆不得道。识有是空有。虽有 <lb ed="X" n="0840c19"/><lb ed="R097" n="0586a13"/>而不有。因此得入道。有终非道。乃是道门耳。空等亦 <lb ed="X" n="0840c20"/><lb ed="R097" n="0586a14"/>然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840c21"/><lb ed="R097" n="0586a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">正像義</cb:mulu><head>正像義</head> <lb ed="X" n="0840c22"/><lb ed="R097" n="0586a16"/><p xml:id="pX54p0840c2201">此義总释诸受记中法住久近。问释迦<persName>佛</persName>法住世。凡 <lb ed="X" n="0840c23"/><lb ed="R097" n="0586a17"/>得幾年。答正法千年。像法千年。末法万年。出祇洹精 <lb ed="X" n="0840c24"/><lb ed="R097" n="0586a18"/>舍<g ref="#CB15156">碑</g>。善见毘婆沙中。亦有此说。<anchor xml:id="nkr_note_add_0840c2401" n="0840c2401"/><anchor xml:id="beg0840c2401" n="0840c2401"/>但<anchor xml:id="end0840c2401"/>度女人出家。损正 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0841a" n="0841a"/> <lb ed="X" n="0841a01"/><lb ed="R097" n="0586b01"/>法五百年。有人言。都失五百年。正法但五百。像法千 <lb ed="X" n="0841a02"/><lb ed="R097" n="0586b02"/>年。故摩耶经但明千五百年中。论文亦尔。有人言。损 <lb ed="X" n="0841a03"/><lb ed="R097" n="0586b03"/>正法五百。流入像法。像法便有千五百年。有人言。修 <lb ed="X" n="0841a04"/><lb ed="R097" n="0586b04"/>八敬故。正法还复千年。问何故三时复但言像正。答 <lb ed="X" n="0841a05"/><lb ed="R097" n="0586b05"/>言像正者。摄末法入像也。言末法者。开像为二。谓像 <lb ed="X" n="0841a06"/><lb ed="R097" n="0586b06"/>及末。问何以故像即末耶。答十二门论云。末世众生 <lb ed="X" n="0841a07"/><lb ed="R097" n="0586b07"/>薄福钝根。即名像为末也。问云何为像正。答此具多 <lb ed="X" n="0841a08"/><lb ed="R097" n="0586b08"/>義。一者<persName>佛</persName>在世为正。<persName>佛</persName>灭度後为像。二者未有异部 <lb ed="X" n="0841a09"/><lb ed="R097" n="0586b09"/>为正。有异部为像。则百十六年後方<anchor xml:id="nkr_note_orig_0841001" n="0841001"/>乐像法耳。三者 <lb ed="X" n="0841a10"/><lb ed="R097" n="0586b10"/>得道多为正。得道少为像。故释迦前五百年得道多。 <lb ed="X" n="0841a11"/><lb ed="R097" n="0586b11"/>不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0841002" n="0841002"/>得少。後五百年得道少。不得者多。四者破正法未 <lb ed="X" n="0841a12"/><lb ed="R097" n="0586b12"/>破正法分像正。大经耶正品。我灭度後七百年中。是 <lb ed="X" n="0841a13"/><lb ed="R097" n="0586b13"/>魔波旬渐当破壞我之正法。则六百年未破为正。七 <lb ed="X" n="0841a14"/><lb ed="R097" n="0586b14"/>百年破为像。五者诸恶法起分像正。像法决疑经云。 <lb ed="X" n="0841a15"/><lb ed="R097" n="0586b15"/>千一百年诸恶法起名像。若干年内恶法未起为正。 <lb ed="X" n="0841a16"/><lb ed="R097" n="0586b16"/>然千年内虽有恶法起。起犹未盛。故属正也。恶盛为 <lb ed="X" n="0841a17"/><lb ed="R097" n="0586b17"/>像。六者二千年皆属正法。万年转衰微为像法。七者 <lb ed="X" n="0841a18"/><lb ed="R097" n="0586b18"/>诸菩萨见<persName>如来</persName>法无有灭。常见诸<persName>佛</persName>。则万二千。乃至 <lb ed="X" n="0841a19"/><lb ed="R097" n="0587a01"/>一切时皆是正法。二乘人见<persName>佛</persName>法有兴衰。故有像正 <lb ed="X" n="0841a20"/><lb ed="R097" n="0587a02"/>耶。问何故释迦正法<anchor xml:id="nkr_note_add_0841a2001" n="0841a2001"/><anchor xml:id="beg0841a2001" n="0841a2001"/>但<anchor xml:id="end0841a2001"/>得千年耶。答过去释迦<persName>佛</persName>。正 <lb ed="X" n="0841a21"/><lb ed="R097" n="0587a03"/>法千年住世。而释迦本作陶师。因发愿。愿我作<persName>佛</persName>为 <lb ed="X" n="0841a22"/><lb ed="R097" n="0587a04"/>释迦。令我正法亦千年住也。以是事故。正法<anchor xml:id="nkr_note_add_0841a2201" n="0841a2201"/><anchor xml:id="beg0841a2201" n="0841a2201"/>但<anchor xml:id="end0841a2201"/>千年。 <lb ed="X" n="0841a23"/><lb ed="R097" n="0587a05"/>问<persName>佛</persName>灭度以来凡得幾年。答至今<anchor xml:id="nkr_note_add_0841a2301" n="0841a2301"/><anchor xml:id="beg0841a2301" n="0841a2301"/>已<anchor xml:id="end0841a2301"/>得一千五百九 <lb ed="X" n="0841a24"/><lb ed="R097" n="0587a06"/>十六年。问经何故云正法千年住世。何故千年外别 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0841b" n="0841b"/> <lb ed="X" n="0841b01"/><lb ed="R097" n="0587a07"/>有<persName>佛</persName>法。答此不相违。所以然者。<persName>佛</persName>法有二种。一正得。 <lb ed="X" n="0841b02"/><lb ed="R097" n="0587a08"/>二正教。正得者即得道人也。正教者<persName>佛</persName>正法教也。言 <lb ed="X" n="0841b03"/><lb ed="R097" n="0587a09"/>千年<persName>佛</persName>法灭者。此就正得为言耳。千年内有得道人。 <lb ed="X" n="0841b04"/><lb ed="R097" n="0587a10"/>千年外得道人少。故名<persName>佛</persName>法灭也。正教法者。乃至万 <lb ed="X" n="0841b05"/><lb ed="R097" n="0587a11"/>年住世也。问<persName>佛</persName>法灭时有幾因缘。答有七因缘。如思 <lb ed="X" n="0841b06"/><lb ed="R097" n="0587a12"/>益经廣说。问有三大劫三小劫。法花经中身子正法 <lb ed="X" n="0841b07"/><lb ed="R097" n="0587a13"/>住世<anchor xml:id="nkr_note_orig_0841003" n="0841003"/>三十二小劫。像法亦三十二。何故但言小劫。非 <lb ed="X" n="0841b08"/><lb ed="R097" n="0587a14"/>大劫耶。答应是小劫。所以然者。大劫则无<persName>佛</persName>世界。岂 <lb ed="X" n="0841b09"/><lb ed="R097" n="0587a15"/>有<persName>佛</persName>法住耶。而今云三十劫者。此是小劫耳。问三大 <lb ed="X" n="0841b10"/><lb ed="R097" n="0587a16"/>劫通净秽土。三小劫<anchor xml:id="nkr_note_add_0841b1001" n="0841b1001"/><anchor xml:id="beg0841b1001" n="0841b1001"/>但<anchor xml:id="end0841b1001"/>是秽土。若尔身子成<persName>佛</persName>时皆 <lb ed="X" n="0841b11"/><lb ed="R097" n="0587a17"/>是净土。云何有小劫起耶。答外国名劫波。此云分别 <lb ed="X" n="0841b12"/><lb ed="R097" n="0587a18"/>时节。今但有时节久近。如小劫起。有尽之数。名小劫 <lb ed="X" n="0841b13"/><lb ed="R097" n="0587b01"/>耳。实无小劫起也。问小劫时节云何。答从八万四千 <lb ed="X" n="0841b14"/><lb ed="R097" n="0587b02"/>岁。渐减至十岁。名一小劫。问一大劫唯有八十小劫 <lb ed="X" n="0841b15"/><lb ed="R097" n="0587b03"/>耳。常不轻品中云。彼<persName>佛</persName>正法住世。如四天下微尘劫 <lb ed="X" n="0841b16"/><lb ed="R097" n="0587b04"/>耶。答大劫有长短不同。短大劫者。但有八十小劫耳。 <lb ed="X" n="0841b17"/><lb ed="R097" n="0587b05"/>长大劫者。其事不定。如娑婆一劫。比四方为一日一 <lb ed="X" n="0841b18"/><lb ed="R097" n="0587b06"/>夜。如是乃有百万阿僧祇品。如花严廣说。以此推之。 <lb ed="X" n="0841b19"/><lb ed="R097" n="0587b07"/>无所疑也。论<persName>佛</persName>入涅槃。释此经诸<persName>佛</persName>入灭事。诸<persName>佛</persName>有 <lb ed="X" n="0841b20"/><lb ed="R097" n="0587b08"/>六事故入涅槃。一者为所应成就众生<anchor xml:id="nkr_note_add_0841b2001" n="0841b2001"/><anchor xml:id="beg0841b2001" n="0841b2001"/>已<anchor xml:id="end0841b2001"/>竟。故入涅 <lb ed="X" n="0841b21"/><lb ed="R097" n="0587b09"/>槃。二者令二乘人捨小涅槃。令归大涅槃故。所以然 <lb ed="X" n="0841b22"/><lb ed="R097" n="0587b10"/>者。<persName>如来</persName>捨此身皈法身者。二乘之人亦应捨此身。求 <lb ed="X" n="0841b23"/><lb ed="R097" n="0587b11"/><persName>佛</persName>法身也。三者为除众生轻慢心故。浅识之流取信 <lb ed="X" n="0841b24"/><lb ed="R097" n="0587b12"/>耳。自谓<persName>如来</persName>身有生老病死。与<anchor xml:id="nkr_note_add_0841b2401" n="0841b2401"/><anchor xml:id="beg0841b2401" n="0841b2401"/>己<anchor xml:id="end0841b2401"/>身同。于<persName>如来</persName>身。起 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0841c" n="0841c"/> <lb ed="X" n="0841c01"/><lb ed="R097" n="0587b13"/>轻劣想。是故今明<persName>佛</persName>有二身。一变化身。捨之入灭。此 <lb ed="X" n="0841c02"/><lb ed="R097" n="0587b14"/>与人同。二者法身。无老病死。此与人异。四者为令众 <lb ed="X" n="0841c03"/><lb ed="R097" n="0587b15"/>生生渴仰心。若恒见不灭。必生厌薄。示现捨灭。故生 <lb ed="X" n="0841c04"/><lb ed="R097" n="0587b16"/>渴仰心。五有令众生勤加精进。悟世非常。诸<persName>佛</persName>有三 <lb ed="X" n="0841c05"/><lb ed="R097" n="0587b17"/>种力。勝一切众生。一父母生身力。勝一切人天。二神 <lb ed="X" n="0841c06"/><lb ed="R097" n="0587b18"/>通力。勝一切人。三解脱力。勝一切人。虽有三力。为无 <lb ed="X" n="0841c07"/><lb ed="R097" n="0588a01"/>常所灭。故知无常其力最大。因此悟世无常。勤修道。 <lb ed="X" n="0841c08"/><lb ed="R097" n="0588a02"/>六者为<anchor xml:id="nkr_note_add_0841c0801" n="0841c0801"/><anchor xml:id="beg0841c0801" n="0841c0801"/>已<anchor xml:id="end0841c0801"/>勤修道者。速令成熟。是故现灭也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841c09"/><lb ed="R097" n="0588a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">金刚三昧義</cb:mulu><head>金刚三昧義</head> <lb ed="X" n="0841c10"/><lb ed="R097" n="0588a04"/><p xml:id="pX54p0841c1001">金刚是譬喩。亦名三昧。直心行处。或云调直定。或喩 <lb ed="X" n="0841c11"/><lb ed="R097" n="0588a05"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0841004" n="0841004"/>喩三昧。名金刚三昧。或喩心。金刚心。或喩般若名金 <lb ed="X" n="0841c12"/><lb ed="R097" n="0588a06"/>刚般若。或喩法身名金刚身。但金刚是世<anchor xml:id="nkr_note_add_0841c1201" n="0841c1201"/><anchor xml:id="beg0841c1201" n="0841c1201"/>间<anchor xml:id="end0841c1201"/>之宝。体 <lb ed="X" n="0841c13"/><lb ed="R097" n="0588a07"/>坚用利。一切物不能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0841005" n="0841005"/>寝体坚也。而能权一切物。用利 <lb ed="X" n="0841c14"/><lb ed="R097" n="0588a08"/>也。又此宝世间第一。此三昧亦尔。又此宝世人不能 <lb ed="X" n="0841c15"/><lb ed="R097" n="0588a09"/>评價。三昧亦尔。又此宝色。是即不定。此三昧亦尔。或 <lb ed="X" n="0841c16"/><lb ed="R097" n="0588a10"/>名三昧。或名般若。照靖为三昧。靖照名般若。<anchor xml:id="nkr_note_add_0841c1601" n="0841c1601"/><anchor xml:id="beg0841c1601" n="0841c1601"/>但<anchor xml:id="end0841c1601"/>三昧 <lb ed="X" n="0841c17"/><lb ed="R097" n="0588a11"/>之智。极细之惑。此心能断。云金刚三昧也。然一往借 <lb ed="X" n="0841c18"/><lb ed="R097" n="0588a12"/>此为喩。而实非喩金刚。世间之宝。得之即喜。失之即 <lb ed="X" n="0841c19"/><lb ed="R097" n="0588a13"/>忧。三昧不尔。不喜不忧。一得不失。又世间金刚即破 <lb ed="X" n="0841c20"/><lb ed="R097" n="0588a14"/>壞。三昧不尔。毕竟不壞也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841c21"/><lb ed="R097" n="0588a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">生法二空義</cb:mulu><head>生法二空義</head> <lb ed="X" n="0841c22"/><lb ed="R097" n="0588a16"/><p xml:id="pX54p0841c2201">五阴中。求众生不可得。名众生空。求法不可得。名为 <lb ed="X" n="0841c23"/><lb ed="R097" n="0588a17"/>法空。亦名众生忍也。得众生空。堪忍无我相。故名众 <lb ed="X" n="0841c24"/><lb ed="R097" n="0588a18"/>生忍。法忍例然。大论云。行众生忍。生诸福德。行诸法 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0842a" n="0842a"/> <lb ed="X" n="0842a01"/><lb ed="R097" n="0588b01"/>忍。生诸智慧。此義将生法二空幷难之。生法二忍既 <lb ed="X" n="0842a02"/><lb ed="R097" n="0588b02"/>分福慧。生法二空亦应然也。生法二空。既名智慧。生 <lb ed="X" n="0842a03"/><lb ed="R097" n="0588b03"/>法二忍亦应幷皆称德。解云。此则通例。<anchor xml:id="nkr_note_add_0842a0301" n="0842a0301"/><anchor xml:id="beg0842a0301" n="0842a0301"/>但<anchor xml:id="end0842a0301"/>二空是自 <lb ed="X" n="0842a04"/><lb ed="R097" n="0588b04"/>行解心。故皆是智慧。二忍自他两对。生忍忍他。法忍 <lb ed="X" n="0842a05"/><lb ed="R097" n="0588b05"/>自行。故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842001" n="0842001"/>济也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842a06"/><lb ed="R097" n="0588b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">涅槃義</cb:mulu><head>涅槃義</head> <lb ed="X" n="0842a07"/><lb ed="R097" n="0588b07"/><p xml:id="pX54p0842a0701">外国应云摩诃般涅槃那。摩诃此翻名大。大论具三 <lb ed="X" n="0842a08"/><lb ed="R097" n="0588b08"/>義。大。勝。多。以大为正。大有六義。一常故。大经云。所言 <lb ed="X" n="0842a09"/><lb ed="R097" n="0588b09"/>大者。名之为常。二者廣故。大经云。所言大者。其性廣 <lb ed="X" n="0842a10"/><lb ed="R097" n="0588b10"/>博也。三者多義故。大经云。勝如大城。多诸珍宝。涅槃 <lb ed="X" n="0842a11"/><lb ed="R097" n="0588b11"/>亦尔。多妙法珍宝。故名大也。四者深義为大。渊深难 <lb ed="X" n="0842a12"/><lb ed="R097" n="0588b12"/>测。故名为深。经云。大名不可思议。一切人天二乘所 <lb ed="X" n="0842a13"/><lb ed="R097" n="0588b13"/>不能测。五者高義为大。一切圣人所不能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842002" n="0842002"/>甲经云。勝 <lb ed="X" n="0842a14"/><lb ed="R097" n="0588b14"/>如大山。一切世人不能得上。二乘菩萨不能得上。故 <lb ed="X" n="0842a15"/><lb ed="R097" n="0588b15"/>名为大也。六者勝義为大。世间中上勝之人。名为大 <lb ed="X" n="0842a16"/><lb ed="R097" n="0588b16"/>人。涅槃亦尔。诸勝故名为大也。又大有二義。一体大。 <lb ed="X" n="0842a17"/><lb ed="R097" n="0588b17"/>谓甚深法性。二用大。应化无方。故经云。住大涅槃。能 <lb ed="X" n="0842a18"/><lb ed="R097" n="0588b18"/>建大義。又有二种大。一待大。二绝待大。一往相待名 <lb ed="X" n="0842a19"/><lb ed="R097" n="0589a01"/>大。再往绝待。乃是好大。非但无小。亦复无大。非大非 <lb ed="X" n="0842a20"/><lb ed="R097" n="0589a02"/>小。歎美为大。故经云。无苦无乐。强名大乐也。般者翻 <lb ed="X" n="0842a21"/><lb ed="R097" n="0589a03"/>入。涅槃者翻灭。正翻入灭。亦云灭度。肇师云。大患永 <lb ed="X" n="0842a22"/><lb ed="R097" n="0589a04"/>灭。超度四流。故秤灭度。若翻解脱不生。此幷義训。非 <lb ed="X" n="0842a23"/><lb ed="R097" n="0589a05"/>正翻也。若翻解脱不生。物应不生非物。又今悉同名 <lb ed="X" n="0842a24"/><lb ed="R097" n="0589a06"/>涅槃。问名为成也。但今昔涅槃异。昔日有馀解脱。不 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0842b" n="0842b"/> <lb ed="X" n="0842b01"/><lb ed="R097" n="0589a07"/>具无馀。复阙身智。今日涅槃。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842003" n="0842003"/>法解般若三德。具足圆 <lb ed="X" n="0842b02"/><lb ed="R097" n="0589a08"/>备。涅槃有德。法身般若。各有三德。如是伊字。伊字如 <lb ed="X" n="0842b03"/><lb ed="R097" n="0589a09"/>今草下字也。如自在天面上三目也。云有馀无馀者。 <lb ed="X" n="0842b04"/><lb ed="R097" n="0589a10"/>小乘烦恼灭缚尽名有馀。身智果累灭即无馀。大乘 <lb ed="X" n="0842b05"/><lb ed="R097" n="0589a11"/>五住因有名为有馀。无常法灭为无馀。摄大乘论具 <lb ed="X" n="0842b06"/><lb ed="R097" n="0589a12"/>四義云。今所明者。有二烦恼。一客。二旧。生灭为客旧。 <lb ed="X" n="0842b07"/><lb ed="R097" n="0589a13"/>皆尽无馀。又云。<anchor xml:id="nkr_note_add_0842b0701" n="0842b0701"/><anchor xml:id="beg0842b0701" n="0842b0701"/>但<anchor xml:id="end0842b0701"/>为解脱观名有馀。解观但净名无 <lb ed="X" n="0842b08"/><lb ed="R097" n="0589a14"/>馀也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842b09"/><lb ed="R097" n="0589a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">真应二身義</cb:mulu><head>真应二身義</head> <lb ed="X" n="0842b10"/><lb ed="R097" n="0589a16"/><p xml:id="pX54p0842b1001">经云。<persName>佛</persName>真法身。犹如虚空。应物现形。如水中月。故虚 <lb ed="X" n="0842b11"/><lb ed="R097" n="0589a17"/>空喩法身。以遍无碍義故也。水中月喩应身。如月陞 <lb ed="X" n="0842b12"/><lb ed="R097" n="0589a18"/>天。水皆现诸身照鉴。物感便显形。又水浊不见月。水 <lb ed="X" n="0842b13"/><lb ed="R097" n="0589b01"/>淸便见月。众生心水不净。不见<persName>佛</persName>身。心若淸净。即见 <lb ed="X" n="0842b14"/><lb ed="R097" n="0589b02"/><persName>如来</persName>也。又有三<persName>佛</persName>義。地论像法决疑经。明三<persName>佛</persName>。谓法 <lb ed="X" n="0842b15"/><lb ed="R097" n="0589b03"/>报应身。如本有为法身<persName>佛</persName>。法身显酬因義为报<persName>佛</persName>。以 <lb ed="X" n="0842b16"/><lb ed="R097" n="0589b04"/>应機化物为化<persName>佛</persName>。金光明经三<persName>佛</persName>。谓法应化也。法身 <lb ed="X" n="0842b17"/><lb ed="R097" n="0589b05"/>如前。应<persName>佛</persName>有三義。一与理相应。故名应<persName>佛</persName>。此犹报<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0842b18"/><lb ed="R097" n="0589b06"/>也。然三皆秤<persName>佛</persName>。三皆名觉。觉義云何。别解法<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0842004" n="0842004"/>如理。 <lb ed="X" n="0842b19"/><lb ed="R097" n="0589b07"/>报<persName>佛</persName>知行也。应<persName>佛</persName>具知理行故也。又云。三<persName>佛</persName>俱知三 <lb ed="X" n="0842b20"/><lb ed="R097" n="0589b08"/>法。既秤<persName>佛</persName>。岂有不知者耶。又法报应三<persName>佛</persName>。即合应开 <lb ed="X" n="0842b21"/><lb ed="R097" n="0589b09"/>真。开真为法报二<persName>佛</persName>也。金光明经三<persName>佛</persName>即合真应。真 <lb ed="X" n="0842b22"/><lb ed="R097" n="0589b10"/>应为应化二<persName>佛</persName>也。然二<persName>佛</persName>更无别体。只真如正法为 <lb ed="X" n="0842b23"/><lb ed="R097" n="0589b11"/>体。真如本有为法<persName>佛</persName>。酬因名报<persName>佛</persName>。化物为化<persName>佛</persName>。又此 <lb ed="X" n="0842b24"/><lb ed="R097" n="0589b12"/>三<persName>佛</persName>皆常。皆是常者。法身本有故常。报<persName>佛</persName>修因显常。 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0842c" n="0842c"/> <lb ed="X" n="0842c01"/><lb ed="R097" n="0589b13"/>应<persName>佛</persName>常说法化缘故常。有时云法报常。应<persName>佛</persName>无常。三 <lb ed="X" n="0842c02"/><lb ed="R097" n="0589b14"/><persName>佛</persName>说法。有时云法<persName>佛</persName>说法。应<persName>佛</persName>不说。应<persName>佛</persName>说法。报<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0842c03"/><lb ed="R097" n="0589b15"/>不说等<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842005" n="0842005"/>耳知。又三<persName>佛</persName>因者。有时明因唯二种。谓了因 <lb ed="X" n="0842c04"/><lb ed="R097" n="0589b16"/>生因。法<persName>佛</persName>了因现也。报应生因生也。又云。法<persName>佛</persName>了因 <lb ed="X" n="0842c05"/><lb ed="R097" n="0589b17"/>现。报<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842006" n="0842006"/>因具二因。亲辨起为生因。疏而助为了因。如大 <lb ed="X" n="0842c06"/><lb ed="R097" n="0589b18"/>经云。六度为生因。<persName>佛</persName>性为了因。应<persName>佛</persName>无别因。既显时 <lb ed="X" n="0842c07"/><lb ed="R097" n="0590a01"/>法报自然应物。又云。大悲誓愿是应身因。只大悲誓 <lb ed="X" n="0842c08"/><lb ed="R097" n="0590a02"/>愿般若身了因。能了法身也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842c09"/><lb ed="R097" n="0590a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">常无常二鸟義</cb:mulu><head>常无常二鸟義</head> <lb ed="X" n="0842c10"/><lb ed="R097" n="0590a04"/><p xml:id="pX54p0842c1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0842007" n="0842007"/>故经云。云何共圣行。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842008" n="0842008"/>如娑罗鸟。迦邻提日月。大伯与 <lb ed="X" n="0842c11"/><lb ed="R097" n="0590a05"/>岁星。但二鸟有前後飞義。前说苦无常。後说常乐我 <lb ed="X" n="0842c12"/><lb ed="R097" n="0590a06"/>也。二鸟有幷飞義。明涅槃之法。非常非无常。常无常 <lb ed="X" n="0842c13"/><lb ed="R097" n="0590a07"/>也。又说涅槃能建大義。具常无常二种方便。名为幷 <lb ed="X" n="0842c14"/><lb ed="R097" n="0590a08"/>飞。二鸟有上下飞。即常无常勝劣義。我今为汝说勝 <lb ed="X" n="0842c15"/><lb ed="R097" n="0590a09"/>三修法。苦无常无我三法为前为下。常乐我为勝为 <lb ed="X" n="0842c16"/><lb ed="R097" n="0590a10"/>上。此即三修六修義。昔日名三修。今昔合明之六修 <lb ed="X" n="0842c17"/><lb ed="R097" n="0590a11"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842c18"/><lb ed="R097" n="0590a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">半满義</cb:mulu><head>半满義</head> <lb ed="X" n="0842c19"/><lb ed="R097" n="0590a13"/><p xml:id="pX54p0842c1901">经云。云何解满字。及以半字義。还成常无常義耳。一 <lb ed="X" n="0842c20"/><lb ed="R097" n="0590a14"/>者无常为半字。常为满字。何尔。昔日为破外道横计 <lb ed="X" n="0842c21"/><lb ed="R097" n="0590a15"/>生死中有常乐我净。故说苦无我。破外道邪见。为<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842009" n="0842009"/>起 <lb ed="X" n="0842c22"/><lb ed="R097" n="0590a16"/>小乘。名为半字。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842010" n="0842010"/>明常之病既消。无常之患废。又经文 <lb ed="X" n="0842c23"/><lb ed="R097" n="0590a17"/>云。其後不久须得病。须用常乐。为发菩提。故名满字。 <lb ed="X" n="0842c24"/><lb ed="R097" n="0590a18"/>若今昔治病。幷得名满字。今昔相望。昔小今大。昔半 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0843a" n="0843a"/> <lb ed="X" n="0843a01"/><lb ed="R097" n="0590b01"/>今满也。但行始之徒。不知说此常乐为息无常之病。 <lb ed="X" n="0843a02"/><lb ed="R097" n="0590b02"/>而复但为至极。故次明常无常幷为息。俱非究竟。悉 <lb ed="X" n="0843a03"/><lb ed="R097" n="0590b03"/>名半字也。非常非无常不二。乃名满字也。为破二病 <lb ed="X" n="0843a04"/><lb ed="R097" n="0590b04"/>故明不二为满。此未具足。亦未是满。前明常无常二 <lb ed="X" n="0843a05"/><lb ed="R097" n="0590b05"/>皆是用满。次明非常非无常不二皆是体满。又若单 <lb ed="X" n="0843a06"/><lb ed="R097" n="0590b06"/>明体。亦非好满。若能非常非无常常无常具足。二鸟 <lb ed="X" n="0843a07"/><lb ed="R097" n="0590b07"/>双遊。体用具足。乃名满字也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843a08"/><lb ed="R097" n="0590b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1"><persName>佛</persName>性義</cb:mulu><head><persName>佛</persName>性義</head> <lb ed="X" n="0843a09"/><lb ed="R097" n="0590b09"/><p xml:id="pX54p0843a0901">夫如如至道。非迷非悟。荡荡玄津。无缚无解。特由虚 <lb ed="X" n="0843a10"/><lb ed="R097" n="0590b10"/>妄众生。抚执成惑。金扬雕葉。刀似莲花。乳色不分。象 <lb ed="X" n="0843a11"/><lb ed="R097" n="0590b11"/>形莫了。随其流处。六味不同。竞捉瓦砾。谓为真宝。故 <lb ed="X" n="0843a12"/><lb ed="R097" n="0590b12"/>种智灵觉。世雄调御。示金鎞之旨。眼瘼即除。处良医 <lb ed="X" n="0843a13"/><lb ed="R097" n="0590b13"/>之方。眉珠便显。言<persName>佛</persName>性者。以觉了名<persName>佛</persName>。不改名性。十 <lb ed="X" n="0843a14"/><lb ed="R097" n="0590b14"/>方诸<persName>佛</persName>以此为性。故言<persName>佛</persName>性也。<persName>佛</persName>性有五种。他释不 <lb ed="X" n="0843a15"/><lb ed="R097" n="0590b15"/>同。开善云。一正因。二缘因。三了因。四果。五果果。正因 <lb ed="X" n="0843a16"/><lb ed="R097" n="0590b16"/>者心也。凡有心者。皆当作<persName>佛</persName>。故心为正因。缘因者。即 <lb ed="X" n="0843a17"/><lb ed="R097" n="0590b17"/>十二因缘。了因即所生智慧。了出菩提也。果性即菩 <lb ed="X" n="0843a18"/><lb ed="R097" n="0590b18"/>提。果果即大涅槃也。莊严云。众生为正性。经云。正因 <lb ed="X" n="0843a19"/><lb ed="R097" n="0591a01"/>者。谓诸众生。缘因谓六波罗蜜。馀同开善也。山门明 <lb ed="X" n="0843a20"/><lb ed="R097" n="0591a02"/>中道为<persName>佛</persName>性。大经云。何故失意。我先不言中道为<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0843a21"/><lb ed="R097" n="0591a03"/>性耶。又云。第一義空名为<persName>佛</persName>性。第一義即中道也。更 <lb ed="X" n="0843a22"/><lb ed="R097" n="0591a04"/>无有多。但有时为众生故。开之为二。谓正性与缘性。 <lb ed="X" n="0843a23"/><lb ed="R097" n="0591a05"/>缘性名傍性。就缘性中。复开因果。因中二因。因与因 <lb ed="X" n="0843a24"/><lb ed="R097" n="0591a06"/>因。果中亦二。果与果果。因中有境智。境为因。智为因 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0843b" n="0843b"/> <lb ed="X" n="0843b01"/><lb ed="R097" n="0591a07"/>因。果<anchor xml:id="nkr_note_orig_0843001" n="0843001"/>智菩提智为果。涅槃为果果。故今五性。一因。二 <lb ed="X" n="0843b02"/><lb ed="R097" n="0591a08"/>因因。三果。四果果。五正性。非因非果也。但经文有两 <lb ed="X" n="0843b03"/><lb ed="R097" n="0591a09"/>四句。初四句云。因与因因。果与果果。此幷缘缘性。十 <lb ed="X" n="0843b04"/><lb ed="R097" n="0591a10"/>二因缘名因。所生智是因因故。是因因从因故。所以 <lb ed="X" n="0843b05"/><lb ed="R097" n="0591a11"/>名因因。菩提是果。涅槃是果果者。涅槃是果德果。故 <lb ed="X" n="0843b06"/><lb ed="R097" n="0591a12"/>果果也。後四句谓是因非果。是果非因。是因果。非因 <lb ed="X" n="0843b07"/><lb ed="R097" n="0591a13"/>非果。他云。此四句但明三性。今明此四句具足。明缘 <lb ed="X" n="0843b08"/><lb ed="R097" n="0591a14"/>正五性。是因非果。即十二缘境性也。是果非因。即涅 <lb ed="X" n="0843b09"/><lb ed="R097" n="0591a15"/>槃果果性也。是因是果。具于二性。观智与菩提。此二 <lb ed="X" n="0843b10"/><lb ed="R097" n="0591a16"/>同是果。智性又是因是果。观智是境果果。是菩提因 <lb ed="X" n="0843b11"/><lb ed="R097" n="0591a17"/>因。菩提由观智果。是涅槃因。故是因是果具二性也。 <lb ed="X" n="0843b12"/><lb ed="R097" n="0591a18"/>非因非果名<persName>佛</persName>性。即正性。但正性非因因名帖。强名 <lb ed="X" n="0843b13"/><lb ed="R097" n="0591b01"/>正性。非果果名帖。强名正果。若尔此有三。足前四句。 <lb ed="X" n="0843b14"/><lb ed="R097" n="0591b02"/>便成七种。解云。不然。正性虽三名。只是一法。若作正 <lb ed="X" n="0843b15"/><lb ed="R097" n="0591b03"/>性名。即没正因正果名。若作正因名。即没正性正果 <lb ed="X" n="0843b16"/><lb ed="R097" n="0591b04"/>名。故唯是一法。足前四句五句。问正性帖缘性。亦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0843002" n="0843002"/>帖 <lb ed="X" n="0843b17"/><lb ed="R097" n="0591b05"/>不。解云。正性非因非果。故帖名因果。缘性是因是果。 <lb ed="X" n="0843b18"/><lb ed="R097" n="0591b06"/>更令帖作何物。又幷正性帖。缘性不帖。正性中。缘性 <lb ed="X" n="0843b19"/><lb ed="R097" n="0591b07"/>非中。皆中皆帖。经云。十二因缘不生不灭。非因非果。 <lb ed="X" n="0843b20"/><lb ed="R097" n="0591b08"/>既双非。何故不名帖。解云。即通例。今明義涅槃十二 <lb ed="X" n="0843b21"/><lb ed="R097" n="0591b09"/>缘。非因非果。非生死因果。如是<persName>佛</persName>性因義。正性非因 <lb ed="X" n="0843b22"/><lb ed="R097" n="0591b10"/>非果。即非<persName>佛</persName>性因果。故不例也。复有四句<persName>佛</persName>性。善根 <lb ed="X" n="0843b23"/><lb ed="R097" n="0591b11"/>人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0843003" n="0843003"/>有。阐提人有。善根人无。二人俱有。二人俱无。释者 <lb ed="X" n="0843b24"/><lb ed="R097" n="0591b12"/>不同。一云。善根人有。有观智性。阐提人无此也。阐提 <pb ed="X" xml:id="X54.0876.0843c" n="0843c"/> <lb ed="X" n="0843c01"/><lb ed="R097" n="0591b13"/>人有。有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0843004" n="0843004"/>即境界性。善根人无。无恶境界性。二人俱有。 <lb ed="X" n="0843c02"/><lb ed="R097" n="0591b14"/>有正因性。正因是心故。二人俱无。无果性也。山门释 <lb ed="X" n="0843c03"/><lb ed="R097" n="0591b15"/><persName>佛</persName>性非善非恶。善恶方便。及理内外義。理内阐提有 <lb ed="X" n="0843c04"/><lb ed="R097" n="0591b16"/><persName>佛</persName>性。理外善根无<persName>佛</persName>性也。理内善根有。理外阐提无 <lb ed="X" n="0843c05"/><lb ed="R097" n="0591b17"/>也。二人俱有幷是理内。二人俱无幷是理外也。人有 <lb ed="X" n="0843c06"/><lb ed="R097" n="0591b18"/>五性。凡夫如杂血乳。须斯二理如纯乳。那含如酪。罗 <lb ed="X" n="0843c07"/><lb ed="R097" n="0592a01"/>汉如生酥。辟支如熟酥。<persName>佛</persName>如醍醐。复有七种六种五 <lb ed="X" n="0843c08"/><lb ed="R097" n="0592a02"/>种<persName>佛</persName>性。如迦葉品三十二廣释也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843c09"/><lb ed="R097" n="0592a03"/> <lb ed="X" n="0843c10"/><lb ed="R097" n="0592a04"/><cb:div><p xml:id="pX54p0843c1001">三论略章造 道藏为七世父母现在父母及一切 <lb ed="X" n="0843c11"/><lb ed="R097" n="0592a05"/>六道四生众生。</p> <lb ed="X" n="0843c12"/><lb ed="R097" n="0592a06"/><p xml:id="pX54p0843c1201">卍云。此书恐<g ref="#CB15131">邦</g>人所摘录。而所抄出者。则系嘉祥 <lb ed="X" n="0843c13"/><lb ed="R097" n="0592a07"/>大师制作。故姑收藏尔云。</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0836b1901" to="#end0836b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0836b1902" to="#end0836b1902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0836b2301" to="#end0836b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">若</lem><rdg wit="#wit.orig">苦</rdg></app> <app from="#beg0836c0101" to="#end0836c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0837b0301" to="#end0837b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0837c1101" to="#end0837c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0839a1201" to="#end0839a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0839a2201" to="#end0839a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0839b0401" to="#end0839b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0840c1701" to="#end0840c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0840c2401" to="#end0840c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0841a2001" to="#end0841a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0841a2201" to="#end0841a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0841a2301" to="#end0841a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0841b1001" to="#end0841b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0841b2001" to="#end0841b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0841b2401" to="#end0841b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0841c0801" to="#end0841c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0841c1201" to="#end0841c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">间</lem><rdg wit="#wit.orig">问</rdg></app> <app from="#beg0841c1601" to="#end0841c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0842a0301" to="#end0842a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0842b0701" to="#end0842b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0834002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834002">二已下原本作理内外義</note> <note n="0834003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834003">说下疑脱有字</note> <note n="0834004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834004">其疑真</note> <note n="0835001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835001">之字疑剩</note> <note n="0835002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835002">山字疑剩</note> <note n="0835003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835003">空疑之</note> <note n="0835004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835004">故疑此</note> <note n="0835005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835005">圣疑其</note> <note n="0835006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835006">往疑性</note> <note n="0835007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835007">种云疑之称</note> <note n="0835008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835008">二疑实</note> <note n="0836001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836001">明疑妙</note> <note n="0836002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836002">俱疑但</note> <note n="0836003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836003">乳下疑脱从乳二字</note> <note n="0836004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836004">生上疑脱出字</note> <note n="0836005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836005">後疑从</note> <note n="0836006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836006">万疑方</note> <note n="0836007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836007">俗上疑脱照字</note> <note n="0836008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836008">照下疑脱俗字</note> <note n="0836009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836009">義疑故</note> <note n="0836010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836010">句疑向</note> <note n="0836011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836011">非疑三</note> <note n="0837001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837001 #note_star_1 #note_star_2">智疑知下同</note> <note n="0837002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837002"><g ref="#CB17060">纠</g>疑法</note> <note n="0837003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837003">其疑具</note> <note n="0837004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837004">般若二字疑衍</note> <note n="0837005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837005">慧字疑衍</note> <note n="0837006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837006">般若二字更勘</note> <note n="0837007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837007">悉疑翻</note> <note n="0837008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837008">三字疑衍</note> <note n="0837009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837009">心字疑衍</note> <note n="0837010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837010">强疑极</note> <note n="0837011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837011">勉字更勘</note> <note n="0837012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837012">法字疑剩</note> <note n="0837013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837013">故疑时</note> <note n="0837014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837014">不生二字疑剩</note> <note n="0838001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838001">去疑云</note> <note n="0838002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838002">云上疑脱一字</note> <note n="0838003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838003">重疑应</note> <note n="0838004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838004">云疑法或之</note> <note n="0838005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838005">修疑备</note> <note n="0838006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838006">有疑其</note> <note n="0838007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838007">也疑是</note> <note n="0838008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838008">云疑之</note> <note n="0838009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838009">免疑既</note> <note n="0838010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838010">翻下疑脱不翻二字</note> <note n="0839001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0839001">竟疑应</note> <note n="0839002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0839002">淸字疑衍或淸下脱净字</note> <note n="0839003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0839003">河下应有对字</note> <note n="0840001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840001">其字疑衍</note> <note n="0840002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840002"><persName>佛</persName>字疑衍</note> <note n="0840003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840003">施下疑脱河字</note> <note n="0840004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840004">河善法疑善法河</note> <note n="0840005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840005">或疑成</note> <note n="0840006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840006">终下疑脱涅槃之终四字</note> <note n="0840007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840007">莊下疑脱严字</note> <note n="0840008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840008">故疑知</note> <note n="0840009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840009">定疑无</note> <note n="0840010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840010">四句二字似衍</note> <note n="0841001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0841001">乐疑为</note> <note n="0841002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0841002">得下入者字见</note> <note n="0841003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0841003">三一作四次同</note> <note n="0841004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0841004">喩字疑衍</note> <note n="0841005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0841005">＊寝疑壞（＊印ノ字ハ本文ト异ナル。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note> <note n="0842001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842001">济字更勘</note> <note n="0842002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842002">甲疑申或用</note> <note n="0842003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842003">法解疑法身解脱</note> <note n="0842004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842004">如疑知</note> <note n="0842005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842005">耳疑可</note> <note n="0842006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842006">因疑<persName>佛</persName></note> <note n="0842007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842007">故字更勘</note> <note n="0842008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842008">如上疑脱譬字</note> <note n="0842009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842009">起疑赴</note> <note n="0842010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842010">明疑执</note> <note n="0843001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0843001">智疑中</note> <note n="0843002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0843002">帖下疑有脱字</note> <note n="0843003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0843003">有下疑脱阐提人无四字</note> <note n="0843004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0843004">即疑善</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0836b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0836b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0836b1902" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0836b1902">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0836b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0836b2301">若【CB】，苦【卍续】</note> <note n="0836c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0836c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0837b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0837b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0837c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0837c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0839a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0839a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0839a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0839a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0839b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0839b0401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0840c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0840c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0840c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0840c2401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0841a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841a2001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0841a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841a2201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0841a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0841b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841b1001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0841b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0841b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841b2401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0841c0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0841c1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841c1201">间【CB】，问【卍续】</note> <note n="0841c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841c1601">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0842a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0842a0301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0842b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0842b0701">但【CB】，但【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>